logo
Birey ve Toplum Testi-1
5. Sınıf Sosyal Bilgiler
1.
Meryem haftasonu ailesiyle göl kenarına pikniğe giderken yol kenarlarına bırakılan çöplerin kokusunu aldı. Göle yaklaştıkça koku artıyordu ve çok rahatsız edici bir hal almıştı. Bu durum karşısında çok üzüldü. Aklına sosyal bilgiler dersinde öğretmeninin anlattıkları geldi. Belediyeye bu konu ile ilgili bir dilekçe yazdı.

Buna göre sosyal bilgiler dersinin Meryem’e katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: "D" Toplumun sorunlarına karşı duyarlı hale gelmiştir
Soru Açıklaması
2.
Ortak bir amaç için bir araya gelen, en az iki veya daha fazla kişiden oluşan, aralarında ilişki ve işbirliği bulunan topluluğa “grup” denir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi grup değildir?
Doğru Cevap: "B" Konserdeki seyirciler
Soru Açıklaması
3.
I. Savaşlar,

II. Doğal afetler,

III. Yoksulluk

Yukarıdaki durumlardan hangileri çocukların barınma, beslenme ve eğitim gibi haklarını kullanmalarına engel olabilir?
Doğru Cevap: "D" I, II ve III.
Soru Açıklaması
4.
Buse, okuluna yürüyerek gitmektedir. Fakat trafiğin yoğun olduğu ve yaya geçidinin olmadığı caddede karşıdan karşıya geçerken sıkıntı yaşamaktadır. Bu durum aynı zamanda sürücülerede sıkıntı oluşturmaktadır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru Cevap: "B" Aynı olay birden fazla kişiyi etkileyebilir.
Soru Açıklaması
5.
Sosyal bilgiler dersi, demokratik değerleri benimseyen, içinde yaşadığı topluma uyum sağlayan ve toplumun sorunlarına duyarlı, hak ve sorumluluklarını bilen bireyler yetiştirmeyi amaçlar.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi sosyal bilgiler dersinin amaçlarından değildir?
Doğru Cevap: "A" Okuma alışkanlığı kazandırmak
Soru Açıklaması
6.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde çocuk haklarıyla ilgili yanlış bilgi verilmiştir?
Doğru Cevap: "C" On beş yaşına kadar her insan çocuk sayılır.
Soru Açıklaması
7.
Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilgiler dersinin kişinin kendi gelişimine katkılarından biri değildir?
Doğru Cevap: "D" Başkalarının haklarını ihlal etmek
Soru Açıklaması
8.
I. Mahallede maç yapan çocuklar

II. Otobüs durağında bekleyen kişiler

III. İzcilik kulübüne katılan öğrenciler

IV. Sokakta gezen insanlar

Yukarıda verilenlerden hangileri gruptur?
Doğru Cevap: "B" I ve III.
Soru Açıklaması
9.
Ahmet:

Günlük yaşamda çeşitli gruplar içerisinde bulunuyorum. Bulunduğum grupla ilgili üstlendiğim bir rolüm var. Bu rol, gruptaki diğer kişilerin benden beklediği davranışlardır. Bu davranışları gösterirsem rolümü yerine getirmiş olurum.

Buna göre Ahmet’in aile içerisindeki rolü aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Doğru Cevap: "C" Evlat
Soru Açıklaması
10.
Aşağıdakilerden hangisi grupla birlikte yaptığımız bir davranış değildir? 
Doğru Cevap: "B" Pazar alışverişi yapmak
Soru Açıklaması
TEST BİTTİ.
CEVAPLARINIZI KONTROL EDİNİZ.

Ünite Özeti

5.Sınıf Sosyal Bilgiler 1.Ünite Birey Ve Toplum Ünite Özeti



Haklarım Ve Sorumluluklarımız Var


Birey: Tek bir kişiyi tanımlamak için kullanılan bir sözcüktür.


Toplum içinde her insan bir bireydir

Grup:



  • İnsanlar belli bir amaç için bir araya gelir.

  • Uzun süreli bir arada bulunurlar

  • Bir araya gelen kişiler birbirlerini tanırlar


Hap Bilgi: İçinde yer aldığımız ilk grup ailemizdir.

-Türkiye A Milli Futbol Takımı bir gruptur.

-Okuldaki sınıfımızsatranç kulübü, tiyatro kulübü de birer gruptur.

Kalabalık:


İnsanlar rastlantı sonucu bir araya gelirler.

Birbirlerini tanımazlar.

Kısa süreliğine bir arada bulunurlar.

-Piknik yapanlar

-Otobüs bekleyenler.

-Pazar yerinde alışveriş yapanlar gibi

Kurum: Belli bir amacı geliştirmek için, uzun süre varlığını devam ettiren gruplardır. Kurumlar uzun süreli bir amacı gerçekleştirmek için kurulurlar. Her kurumun oluşturulması, işleyiş ve faaliyetleri belli kurallara ve yasalara uygun olmak zorundadır.

Okul, Belediyeler, Galatasaray, Fenerbahçe gibi kulüpler, Kaymakamlık, PTT, Hastane birer kurumdur.




Rol: Bir grup etkinliğinde yer alan bireylerin üstlendikleri görevlere rol denir.

Anne, baba, ağabey, abla gibi sözcükler aile içinde üstlenilen rolleri ifade eder.

Futbol takımında kalecilik bir roldür.

Öğretmenlik, okul müdürlüğü, sınıf başkanlığı da birer roldür.

Hap Bilgi: Bir kimse birden fazla grup içinde yer alabilir ve her grupta farklı roller üstlenebilir.

Alper Hoca’nın aile grubundaki rolü baba, iş yerindeki rolü öğretmen, sendikadaki rolü üye Kayserispor’daki rolü Tribün Lideri

Görev: Bir grup içinde yer alan kişilerin; rollerini yerine getirme zorunluluğudur.

Anne ve babanın, ailenin geçimini sağlamak ve çocuklara bakmak zorunda olması.

Öğrencinin okula gitmek ve ödevlerini yapmak zorunda olması.

Futbol takımında kalecinin gol yememek için çalışması birer görevdir.

Hap Bilgi: Her birey grup içinde üstlendiği rolün gereğini yaparken sorumluluk bilinciyle hareket etmelidir. Grup içinde yer alan kişilerin sorumluluklarının gereğini yerine getirmemesi grubun başarısını azaltır, amacaulaşmasını engeller.

Sorumluluk: Sorumluluk, kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi demektir. Örnek verkağank olursak öğrenci olarak okulda verilen proje ve performans ödevlerini zamanında yapıp teslim etmek sorumluluğumuzdur. Bu sorumluluğumuzu yerine getirmezsek karnemizde kötü notlarla karşılaşırız. Günlük hayatta yerine getirmemiz gereken bazı sorumluluklar:

Ailemize Karşı Sorumluluklarımız

Çalışma masamızı düzenlemek

Odamızı toplamak

Giysilerimizi dolaba yerleştirmek

Ev kurallarına uymak

Hiç kimse söylemeden evde yapılması gereken bir işte anneme yardım etmek

Okulumuza Karşı Sorumluluklarımız

Derslere zamanında girip çıkmak

Okuldaki herkese karşı saygılı olmak

Dersi dikkatle dinlemek

Okul eşyalarını korumak

Sınıfı ve kullandığımız diğer yerleri temiz tutmak

       HAKLARIM VE SORUMLULUKLARIM


Haklar ve sorumluluklar birbirinin tamamlayıcısıdır.

Hak: Sahip olduğumuz ve kanunlarla güvence altına alınan şeylere denir.

Örnek: Oyun oynamak bir hak olabilir; fakat başkalarını rahatsız etmeden oynamakta bir sorumluluktur.

Yaşama hakkım var.   


       Bana karşı ayrımcılık yapılamaz


        İşkence yapılamaz.


        Görüş ve düşüncelerimi açıklayabilirim.


        Bilgi almak hakkım var.


        Eğitim ve sosyal güvenlik haklarım var


        Düşünce, din ve vicdan özgürlüğüne sahibim


        Özel yaşamım her zaman gizlidir.


Hap Bilgi:

Yaşama hakkı anne karnındayken başlar.

Yaşama hakkımız olmadan diğer haklarımızın hiçbirini kullanamayız.

SORUMLULUKLAR:

Sorumluluk kişinin kendi davranışlarının veya yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesidir. Toplum içinde yaşamak insanlara sorumluluklar yükler. Bireyler sorumluluğunu yerine getirmezse toplumsal yaşamda problemler ortaya çıkar.

OKULDAKİ SORUMLULUKLAR :

– Okul araç gereçlerini korumak

– Ödevleri zamanında yapmak

– Okula zamanında gitmek

– Öğretmenin sözünü dinlemek

– Okul kurallarına uymak

– Sınıfı ve okulu temiz tutmak

– Gürültü yapmamak

– Temiz ve düzenli olmak

– Derse zamanında gelmek

– Arkadaşlarınızla iyi geçinmek

EVDEKİ SORUMLULUKLAR:

– Ortak kullanım alanlarını temiz tutmak

– Aile büyüklerine saygılı davranmak

– Eve zamanında gelmek

– Evdeki iş bölümüne katılmak

– Aile bütçesine uygun isteklerde bulunmak

– Düzenli ve temiz olmak

– Kişisel bakımına önem vermek

– Ev kazalarına yol açmamak

– Kardeşlerle iyi geçinmek

– Aileyi zor durumda bırakacak davranışlarda bulunmamak

SOKAKTAKİ SORUMLULUKLAR:

– Çevreyi temiz tutmak

– Çöpleri çöp kutusuna atmak

– Trafik işaretlerine uymak

– Canlılara zarar vermemek

– Gürültü yapmamak

– İnsanlara saygılı davranmak

– Otobüse sırayla binmek

– Yeşil alanları korumak

– Yaşlılara yardım etmek

– Yaya kaldırımlarını kullanmak

BİLİNÇLİ VATANDAŞIN SORUMLULUKLARI:

– Vergi vermek

– Askere gitmek

– Oy kullanmak

– Resmi işlemlerde tam ve doğru bilgi vermek

– Ülke sorunlarına karşı duyarlı olmak

– Yardıma ihtiyacı olanlara yardım etmek

– Hak ve özgürlüklerinin bilincinde olmak, korunmasını sağlamak

– Doğayı ve canlıları korumak

– Askere gitmek

– Oy kullanmak

– Resmi işlemlerde tam ve doğru bilgi vermek

– Ülke sorunlarına karşı duyarlı olmak

– Yardıma ihtiyacı olanlara yardım etmek

– Hak ve özgürlüklerinin bilincinde olmak, korunmasını sağlamak

– Doğayı ve canlıları korumak

   Sosyal Bilgiler Dersinin Yararları



  • Toplumu oluşturan bireylerin etkin vatandaşlar olmalarını ve toplumsal kişilik kazanmalarını sağlar.

  • Düşünme yeteneğinin gelişmesine katkıda bulunur.

  • Sorun çözme bkağanrisini artırır.

  • Toplumsal kurallara uyma alışkanlığı kazandırır.

  • Genel kültür ve  bilgi  birikiminin artmasını sağlar.

  • Temel hak ve özgürlüklerin bilincinde bireyler yetiştirir.

  • Sorumluluk ve vatandaşlık bilinci kazandırır.

  • Bireylerin,  toplumdaki  diğer bireylerle iyi ilişkiler kurmasını kolaylaştırır.


OLAYLARIN ÇOK BOYUTLULUĞU:


OLAY: Meydana gelen ya da ortaya çıkan hal, iş veya duruma olay denilir. Mahallemizde meydana gelen bir yangın olaya örnek olarak gösterilebilir

Yaşamımız boyunca her gün birçok olaya tanık oluruz.

Bazı olayları televizyon, gazete, dergi, internet gibi iletişim araçlarından öğreniriz, Bazı olaylara ise doğrudan tanık oluruz. Otobüste, okulda, mahallede gördüğümüz olaylardan bazılarının içinde kendimiz de yer alırız. Bazı olaylar doğrudan bizimle alakalı olup ve ilgimizi çekerken bazıları da ilgilendirmez.

OLAYLARIN ÖZELLİKLERİ:


Her olayın birden fazla nedeni olabilir

Her olayın birden fazla sonucu da olabilir.

Toplumsal olaylar her zaman aynı sonucu doğurmaz. Her toplumsal olayın farklı sonucu vardır.

Toplumsal olaylara kişilerin tepkileri farklı olabilir.

Toplumsal olayların sonuçlarından bazı kişiler zararlı çıkarken bazıları kazançlı çıkabilir. (Trafik kazasında eczacı, tamirci vb.)

Bir olayın birden çok nedeni ve sonucu olabilmesine olayların çok boyutluluğu denir.

NOT: Olayların birden çok sebebi olabileceği gibi birden çok sonucu da olabilir.

Çocuk Haklarını Koruyalım:

SEVGİLİ ÇOCUKLAR

Bu sayfada yazılı olan maddeler sizin haklarınız, bizim de ödevlerimiz.

Biliyorsunuz ki çocuklar sağlıklı toplumlarda sağlıklı, güvenli toplumlarda güvenlikte, barışçıl toplumlarda barışçı, özgür toplumlarda da özgür olurlar. Gelecekte daha mutlu bir dünya oluşturacağımıza inanıyor ve güveniyoruz.

Siz de bize güvenin.

Madde 1) Ben çocuğum, On sekiz yaşına kadar bir çocuk olarak vazgeçilmez haklara sahibim.

Madde 2) Bu sayfadaki haklar, bütün çocuklar içidir; beyaz çocuk, kara çocuk, kız çocuk, erkek çocuk fark etmez. Doğduğumuz yer, konuştuğumuz dil de fark etmez. Büyüklerimizin inançlarının, görüşlerinin farklı olması yüzünden çocuklara ayrım yapılmaz. Bu haklara sahip olmak için çocuk olmak yeterlidir.

Madde 3) Büyükler çocuklarla ilgili bütün yasalarda, bütün girişimlerde önce çocukların yararlarını düşünürler. Büyüklerimiz bu ödevlerini yapamıyorsa devlet çocuklara bakar ve korur.

Madde 4) Bu sayfadaki haklarımın uygulanması için gereken her türlü çaba gösterilir. Haklarımdan yararlanmam bütün devletlerin güvencesi altındadır.

Madde 5) Bizi büyüten, yol gösteren büyüklere bizi daha iyi yetiştirsinler diye yardım edilir.

Madde 6) Çocukların yaşamını korumak herkesin ilk görevidir. Yaşamak her çocuğun en temel hakkıdır.

Madde 7) Her çocuğa doğduğunda bir isim konur. Devlet bu ismi kaydeder. Çocuğa kimlik verir. Artık çocuk o devletin vatandaşı olur.

Madde 8) Konan ismim, kazandığım vatandaşlık hakkım ve aile bağlarım korunur. Bunları değiştirmek için baskı uygulanmaz. Bunlar benden alınırsa bütün devletler ona karşı çıkar.

Madde 9) Çocuğu ailesinden kimse koparıp alamaz. Ama bazen de anne baba çocuğa bakamaz durumda olabilir. Çocuk bu durumdan zarar görebilir. Çocuk zarar görmesin diye çocuğa başka bir bakım sağlanır. Bu bakım sırasında çocuk anne babasıyla düzenli görüşebilir.

Madde 10) Aynı ülkelerde yaşayan anne baba ve çocukların birlikte yaşamaları için her türlü kolaylık gösterilir.

Madde 11) Çocuklar anne babalarının birlikte izni ve haberi olmadan başka ülkelere götürülemezler, oralarda bırakılamazlar. Bunu yapanlara karşı mücadele edilir.

Madde 12) Beni ilgilendiren konularda benim de görüşlerim alınır. Büyükler beni dinlerler. Düşüncemi öğrenmeye özen gösterirler. Çok küçüksem bir büyük de benim adıma konuşabilir.

Madde 13) İsteklerimi ve düşüncelerimi seçtiğim bir yolla açıklayabilirim, resmini çizebilirim ya da yazabilirim. Ama bazı konularda başka kişiler ve toplum zarar görecekse o konudaki kurallara da uymam gerekir.

Madde 14) Biz çocukların düşüncelerini geliştirmeleri ve istedikleri dini seçmeleri hakkına saygı gösterilir. Bu konuda bizi yetiştirmekle yükümlü olan büyüklerimizin de bize yol gösterme hakları ve görevleri vardır. Onlara da saygı gösterilir.

Madde 15) Arkadaşlarımla barış içinde toplanabilirim. Dernekler kurabilirim. Kurulu derneklere üye olabilirim.

Madde 16) Çocuklar onurlu ve saygın birer insandır. Hiç kimse onların onurlarını kıramaz, onları küçük düşüremez, yaşadığı konut ve kurumundaki özel yaşantısına karışamaz. Bu haklarımız yasalarla konulur.

Madde 17) Yetiştirilmemizden en başta anne babamızın ya da onların görevini üstlenen büyüklerimiz sorumludur. Onların bu görevlerini en iyi biçimde yapabilmeleri için her türlü kolaylık sağlanır, gerekiyorsa yardım edilir.

Madde 18) Yetişmemizden sorumlu olanlar bu haklarını çocuklara zarar verebilecek şekilde kullanmazlar. Çocukların bu tür zararlara uğramaması için her türlü önlemi almak devletin görevidir.

Madde 19) Çocuklar ailelerinden yoksun kalabilirler. Bazı aile ortamları ise çocuklar için yararlı olmayabilir. İşte o zaman çocukların devletten özel koruma ve yardım alma hakları vardır. Devlet bu görevini çocuk için uygun aile bularak ya da onlara bakacak kuruluşlara yerleştirerek yapar.

Madde 20) Anne babasıyla birlikte olamayacak çocukların aile yoksunluğu çekmemesi için onlara iyi aileler bulunur. Bunun için çok dikkatli bir araştırma yapılır.

Madde 21) Çocuklar başka bir ülkeye gitmek zorunda kalırlarsa o ülke de çocukları korur. Birbirinden ayrı kalan anne ve baba birleştirilmeye çalışılır.

Madde 22) Özürlü çocuklar özel olarak korunurlar. Kendilerine yeten saygın birer insan olmaları sağlanır. Devlet onların bakımları, eğitimleri ve iş sahibi olmaları için gerekli kurumları oluşturur. Ailelerine her türlü yardımı yapar.

Madde 23) Sağlığım ve hastalıklardan korunmam devletin ve toplumun güvencesi altındadır. Bunun için beslenmeme, aşılarımın yapılmasına, çevrenin temizliğine dikkate edilir. Hastalanırsam tedavi edilirim.

Madde 24) Kreşler, çocuk yuvaları, yurtlar, okullar, çocuk hastaneleri çocukların haklarına uygun olarak, çocuklara daha iyi bakmak için yeniden düzenlenirler.

Madde 25) Bütün çocukların sağlıkları, eğitim hakları, beslenme ve bakımları güvence altına alınır.

Madde 26) Bana bakmakla yükümlü olanlara bana daha iyi bir yaşam sağlamaları için gerekirse giyim, barınma ve beslenme konularında yardım edilir, destek olunur.

Madde 27) Eğitimimi eksiksiz yapabilmem için desteklenir ve korunurum. İlköğretim herkes için parasızdı, kız olsun erkek olsun her çocuk için zorunludur.

Madde 28) Boş zamanlarımı değerlendirmem, oynamam, eğlenmem için oyun bahçeleri çocuk kulüpleri, kitaplıklar, spor okulları açılır. Her çocuk böyle faaliyetlere özendirilir. Bunlardan yararlanmak hepimizin hakkıdır.

Madde 29) Ben çocuğum. Büyükler gibi bir işte çalışamam. Ben okula gider ve oynarım. Eğer çalışmak zorunda kalırsam yapacağım iş eğitimime engel olmamalı, sağlığımı bozmamalı, bende zararlı alışkanlıklar yaratmamalıdır.

Madde 30) Çocuklar zararlı maddelere karşı korunurlar. Bunları üretenler ve çocuklara verenler cezalandırılırlar.

Madde 31) Bedenim bana aittir. Beni bedensel ve ruhsal yönden örseleyecek hiçbir yaklaşıma izin verilmez.

Madde 32) Çocukları kaçırıp kötü kişilere satan, onları uygunsuz şekilde çalıştırmak isteyenlerle tüm devletler mücadele ederler. Çocukları korurlar.

Madde 33) Büyükler kendi çıkarları için çocukları kullanamazlar.

Madde 34) Hiçbir çocuk insanlık dışı yöntemlerle ya da aşağılanarak cezalandırılamaz. Çocuklar suç işlemişse uygulanacak cezalar yaşına uygun gelişmelerini engellemeykağank ve eğitsel olmalıdır.

Madde 35) İnsanların birbirini öldürmesi kötüdür. Savaş insanların birbirini öldürmesidir. Çocuklar savaştan korunmalıdır. On beş yaşından küçük hiçbir çocuk askere alınmaz.

Madde 36) Eğer çocuklar çeşitli nedenlerle zarar görmüşlerse bedensel ve ruhsal sağlıklarına yeniden kavuşmaları için tüm önlemler alınır. Yeniden topluma kazandırılır.

Madde 37) Çocuklar suçun ne olduğunu bilmezler. Bilerek ve isteyerek kimseye zarar vermezler. Suç işleyen çocuklar yeniden topluma kazandırılması için özel yasalar çıkartılır, özel kuruluşlar oluşturulur.

Madde 38) Eğer bir ülkenin yasaları bu çocuk hakları sözleşmesine uygunsa değiştirilemez. Değilse değiştirilir.

Madde 39) Çocukların haklarına ilişkin tüm bu ilkeleri hem çocuklar hem de büyükler öğrenmeli ve öğretmelidir.

Bu nedenle bu kitap büyükçeden çocukçaya çevrilmeye çalışılarak oluşturulmuştur.

Çocuk Hakları Evrensel beyannamesini 1944 yılında Türkiye onaylamıştır çocuk haklarına dair sözleşme 1990 yılında imzalanmıştır.

Biz çocuklar her çocuk doğuştan itibaren bir isim alma, vatandaşlık edinme, anne babasını tanıyıp bilme, onlar tarafından bakılma hakkına sahiptir. Her çocuk sağlık, bakım, eğitim imkanlarından yararlanma hakkına sahiptir.

Her çocuk temel yaşama hakkına sahiptir.

Devlet yaşama hakkını güvence altına almakla sorumludur.

Her çocuk isteklerini ve düşüncelerini seçtiği bir yolla özgürce açıklama hakkına sahiptir.

Her çocuk boş zamanlarını değerlendirme, kültürel ve sanatsal etkinliklere katılma, oyun oynama hakkına sahiptir.

Biz çocuklar 18 yaşına kadar vazgeçilmez haklara sahibiz.

Her çocuk, din, ırk, etnik kökenleri arasında eşitlik barış ve hoşgörü anlayışı ile insan haklarına ve farklı kültür değerlerine saygılı bir eğitim görme hakkına sahiptir.

Her çocuk eğitim hakkına sahiptir. Devletin görevi ilköğretimin zorunlu ve parasız olmasını sağlamak her çocuğu yararlanabileceği çeşitli orta ve yüksek eğitim imkanına kavuşturmaktır.

Soru: UNICEF’in açılımı nedir?

Cevap: Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu.

UNICEF’in amacı; Dil, din, ırk, millet ayrımı yapmadan dünyadaki tüm çocuklara yardım etmektir.

Ülkemizde de bu amaçla SHÇEK (Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu) kurulmuş, yetiştirme yurtları açılmıştır.
UA-110949892-2