logo
5. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam Testi-1
5. Sınıf Türkçe
1.
Yağmurla birlikte toprak (I) da yumuşadı hatta biraz kayganlaştı. Yağmur(II) sırasında ya da sonrasında yumuşamış toprakta “çivi oyunu” oynayabilirsiniz. Bunun için ucu sivri(III) bir tahta parçası ya da uzunca(IV) bir çivi bulmanız yeterlidir. Merve, okuduğu metinlerde anlamını bilmediği sözcüklerle bir sözlük oluşturacaktır.
Buna göre numaralanmış sözcükleri sözlük sırasına göre nasıl sıralamalıdır?
Doğru Cevap: "D" III - I - IV - II
Soru Açıklaması
2.
2 ve 3. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.


Bahar güneşi(I) Tuna’nın durgun(II) sularının üzerinden geçen Zincirli Köprü’ye gölge düşürmüş. Arkamda sade ve anıtsal yapılarıyla Buda tepeleri(III), önümdeyse hareketli Peşte dümdüz uzanıyor. Bu şehrin göz alıcı manzarası beni büyülüyor(IV).

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi mecaz anlamıyla kullanılmıştır?
Doğru Cevap: "D" IV
Soru Açıklaması
3.
“Uzanmak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu parçadaki anlamıyla kullanılmıştır
Doğru Cevap: "B" Irmak kıyısı boyunca uzanan sazlıklara baktım.
Soru Açıklaması
4.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde parantez içinde yazılan sözcüğün kazandığı anlam yay ayraç içinde yanlış verilmiştir?
Doğru Cevap: "D" Bazen bir kelimenin bile sevdiğimiz insanı (kırdığını) görürüz. (Gücünü, etkisini azaltmak)
Soru Açıklaması
5.
İnsanların yaşamından kesitler yakalayan kısa öykü günümüzde daha çekici(I) hâle geldi. Kısa öykü(II) üzerine yayınlar da arttı. Bugün, öyküyü hayatımızın anlatımı(III) olarak düşünmemiz hiç de şaşırtıcı değil.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin anlam özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Doğru Cevap: "C" I-Mecaz, II-Terim, III-Gerçek
Soru Açıklaması
6.
“Bakmak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “Bir şeyin yüzü bir yöne doğru olmak” anlamında kullanılmıştır?
Doğru Cevap: "A" Limana bakan pencereden deniz görünüyor.
Soru Açıklaması
7.
“Kurmak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerden hangisinde “Bir şeyi oluşturan parçaları birleştirerek bütün duruma getirmek” anlamında kullanılmıştır?
Doğru Cevap: "B" Geniş çölde çadırlarımızı kurup keşfe çıktık.
Soru Açıklaması
8.
I. Türkçe, kök ve eklerden oluşan bir dildir.

II. Şarkının notalarını unutunca duraksadı.

III. Babam bugün yurt dışı gezisine çıktı.

IV. Farklı etkinlikler yaparak da dinlenebiliriz.

Numaralanmış cümlelerin hangilerinde terim anlamlı sözcük kullanılmıştır?
Doğru Cevap: "A" I ve II.
Soru Açıklaması
9.
“Dönmek” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “Bırakılan bir konu veya işe başlamak” anlamında kullanılmıştır?
Doğru Cevap: "C" Biz yine dersimize dönelim, arkadaşlar!
Soru Açıklaması
10.
● Neredeyse bürodaki bütün işleri ben çeviriyorum.

● Evin bahçesini örgülü telle çevirmişlerdi.

● Arkadaşımla yürürken bir adam bizi çevirip adres sordu.

Aşağıdakilerden hangisi, “çevirmek” sözcüğünün bu cümlelerde kazandığı anlamlardan biri değildir?
Doğru Cevap: "B" Bir şeyin yönünü değiştirmek
Soru Açıklaması
TEST BİTTİ.
CEVAPLARINIZI KONTROL EDİNİZ.

Ünite Özeti


5. SINIF SÖZCÜKTE ANLAM KONU ANLATIMI





Sözcük: İnsanlar arasındaki iletişimi sağlayan dilin anlamlı en küçük parçasına sözcük (kelime) denir. Sözcükler herhangi bir varlığı, kavramı ya da eylemi karşılayabilir.

1. Gerçek (Temel) Anlam

Bir sözcüğün aklımıza gelen ilk anlamıdır.


Örnek:


“Soğuk” sözcüğünün akla gelen ilk anlamı “ısısı düşük” anlamıdır.

  • Şubat ayında soğuk hava çocukları hasta etti.






“Karanlık” sözcüğünün akla gelen ilk anlamı “ışık olmama” durumudur.

  • Karanlık olmadan eve gitsek iyi olur.




2. Mecaz (Değişmece) Anlam

Bir sözcüğün, gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak cümle içinde kazandığı yeni anlamdır.


Örnek:


  • Okul müdürü oldukça sert biriydi.


“Sert” sözcüğü bu cümlede kırılması zor olan, katı anlamından tamamen uzaklaşmıştır. “hırçın, öfkeli, sinirli” anlamında kullanılmıştır.





  • Rakip takımı sahadan sildik .


“Silmek” sözcüğü bu cümlede “bir yazıyı sürterek yok etmek” anlamından tamamen uzaklaşmıştır. “Üstünlük göstererek o alanda üstün olanları ikinci plana atmak” anlamında kullanılmıştır.



3. Terim Anlam

Bir bilim, sanat, meslek dalıyla veya bir konu ile ilgili özel ve belirli bir kavramı karşılayan sözcüktür.


Örnek:


  • Söyleyeceğimiz şarkının beste sahibi şu an aramızdadır.


“beste” sözcüğü müzik alanına ait bir terimdir.





  • Futbolcular hakemin penaltı kararına itiraz etti.


“Penaltı” spor alanında kullanılan bir terimdir.



4. Çok Anlamlılık

Bir sözcüğün birden çok anlamı ifade edecek şekilde kullanılmasına çok anlamlılık denir.


Örnek:


Düşmek:

  • Çocuk ağaçtan düştü.. (Dengesini yitirerek yukarıdan aşağıya inmek)

  • Dağlara kar düştü. (Yağmak)

  • İşçilerin maaşı düştü. (Eksilmek)

  • Bu işin üstüne çok düştü ve başarılı oldu.( Aşırı ilgi veya sevgi göstermek)

  • Büyüklere her zaman küçükleri affetmek düşer. (Yakışık almak)

  • Mirastan bana bir ev, iki araba düştü. (Bir bölüşme sonrası payını almak)






Çevirmek:

  • Başını çevirip adama doğru baktı. (Bir şeyin yönünü çevirmek)

  • Çocuk sadece kitabının yapraklarını çeviriyordu. (Öteki yüzünü görünür duruma getirmek)

  • İşim acele olunca hemen bir taksi çevirdim. (Durdurmak)

  • Cümleyi Türkçeden İngilizceye çevirdim. (Çeviri yapmak)

  • Yine ne işler çeviriyorsun sen? (İşlemek, yapmak)

  • Kendisine yolladığımız parayı çevirdi. (Geri göndermek)




5. Genel ve Özel Anlamlı Sözcükler

Söylenişte tekil olmasına rağmen anlamca geniş kapsamlı olan sözcüklere genel anlamlı sözcükler; anlamca daha dar kapsamlı olan, o türün sadece bir ya da birkaç örneğine işaret edecek şekilde kullanılan sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir.

Genelden Özele Sıralama
Varlık – Canlı – Hayvan – Böcek – Karınca Özelden Genele Sıralama Karınca – Böcek – Hayvan – Canlı – Varlık




Uyarı:


Bir sözcük cümledeki kullanımına göre özel veya genel anlamlı olabilir.

  • Doğada kuşlar özgürce uçar.


Herhangi bir kuş kastedildiği için “kuş” sözcüğü genel anlamda kullanılmıştır.





  • Ağaçtaki kuş çok tatlı ötüyor.


Kastedilen kuş, belli bir kuştur; bu yüzden “kuş” sözcüğü özel anlamda kullanılmıştır.



UA-110949892-2