logo
Mevsimler ve İklim Test Çöz
8. Sınıf Fen Bilimleri
1.
Hava durumuyla ilgili televizyon haberinde şu bilgiler verilmiştir:

Tarih: 29.09.2018 Saat: 22.00

Türkiye’de kasırganın görülmesine saatler kaldı. Meteorolojiden verilen bilgilere göre kasırga İzmir,
Aydın, Muğla illerinde etkili olacaktır.


Tarih: 29.09.2018 Saat: 24.00

Meteorolojiden son ulaşan bilgilere göre kasırganın Marmara Bölgesi’ne ulaşması bekleniyor.
İstanbul, Çanakkale, Edirne etkilenebilir. Özellikle İstanbul’da deniz kabarması, çatı uçması, ağaç
devrilmesi gözlenebilir. Vatandaşların dikkatli olması gerekmektedir.


Tarih: 30.09.2018 Saat: 10.00

Kasırga yön değiştirerek Ege Denizi’ndeki bazı adaları etkisi altına aldı. Ancak ülkemizin kıyı bölgelerinde sağanak şeklinde yağmur beklenmektedir.

Bu televizyon haberine göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru Cevap: "C" Hava durumuyla ilgili tahminlerin değişkenlik gösterebileceği
Soru Açıklaması
2.
Dolu : Havanın içindeki su damlacıklarının çok soğuk hava ile karşılaşıp aniden donması sonucu buz parçaları hâlinde yeryüzüne ulaşması.

Kırağı : Soğuk günlerin gecelerinde havadaki su buharının yeryüzündeki toprak ve bitki gibi yüzeyler üzerinde kristaller oluşturması.

Yağmur: Su buharının yükseklere çıktıkça soğuk hava ile karşılaşıp yoğuşarak su damlaları hâlinde yere düşmesi.

Aşağıda 25°C sınıf ortamındaki deney düzeneğinde içerisinde bir miktar su bulunan cam kabın üzeri şeffaf naylon poşet ile kapatılmıştır. Poşet üzerine sıcaklığı 0°C olan buz parçası yerleştirilmiştir.



Bir süre sonra cam kap içerisinde yukarıda açıklamaları verilen hava olaylarından hangileri gözlenir? 
Doğru Cevap: "A" Yalnız yağmur
Soru Açıklaması
3.
Mevsimlerin başlangıcı olarak dört önemli tarih bulunur. Bunlar, 21 Haziran, 21 Aralık, 21 Mart ve 23 Eylül tarihleridir. Örneğin 21 Haziran’da Kuzey Yarım Küre’de yaz mevsimi başlarken, en uzun gündüz, en kısa gece yaşanır. Aynı tarihte Güney Yarım Küre’de bu durumların tam tersi yaşanır.

Bir öğrenci yerküre üzerinde belirlediği K, L, M ve N noktalarının verilen tarihlerdeki gece-gündüz süreleri ile ilgili kartlar hazırlamıştır. 21 Haziran için hazırlanan kart şekildeki gibidir.



Buna göre 21 Aralık tarihi için hazırlanan kartta K, L, M ve N noktalarının gece ve gündüz sürelerinin gösterimi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Doğru Cevap: "A" A ŞIKKI
Soru Açıklaması
4.
Geçtiğimiz günlerde dünyada yaşanan iki büyük fırtınadan biri ABD’de etkili olan Florance Kasırgası diğeri ise Filipinler, Çin ve Hongkong’u etkisi altına alan Mangkhut Tayfunu’dur. Bu gibi fırtınaların daha sık ve şiddetli yaşanmasına küresel ısınmanın etkisi ile atmosfer ve deniz sıcaklıklarındaki artışın neden olduğu düşünülmektedir.

Bu düşünceyi aşağıdaki durumlardan hangisi destekler?
Doğru Cevap: "C" Deniz yüzeyi sıcaklıkları azaldığında fırtınaların şiddetinin de azalması
Soru Açıklaması
5.
Ayşe’nin, yurt dışında yaşayan arkadaşı Zeynep ile telefon konuşması şu şekildedir:

Ayşe : Temmuz ayı İzmir’de çok sıcak geçiyor. Hiç rüzgâr esmiyor. Havanın nemi artıyor. Orada hava durumu nasıl?

Zeynep: Burada şu an yaşanan mevsim nedeniyle devam eden yoğun sis ve kar yağışı var. Ulaşım olumsuz etkilendiği için uçak seferleri iptal edildi. Bu hafta Türkiye’ye gelmeyi düşünmüştüm bu yüzden gelemedim.



Şekilde yerküre üzerinde numara ile gösterilen dört yer verilmiştir.

Buna göre Zeynep’in yaşadığı şehrin, numaralı yerlerin hangisinde bulunması beklenir?
Doğru Cevap: "D" IV
Soru Açıklaması
6.
Aşağıdaki görselde 21 Haziran tarihinde Dünya’nın Güneş karşısındaki durumu gösterilmiştir.



Buna göre 21 Haziran’da,

I. Güney Yarım Küre’de en uzun gece yaşanır.

II. Dünya üzerindeki tüm noktalarda gece - gündüz süreleri eşitlenir.

III. Kuzey Yarım Küre’de sonbahar mevsimi sona erer, kış mevsimi başlar.

durumlarından hangileri yaşanır?
Doğru Cevap: "A" Yalnız I.
Soru Açıklaması
7.
İklim ve hava olayları, birbiri ile ilişkili ancak farkları olan kavramlardır. İklim, geniş bir bölgede uzun yıllar devam eden atmosfer olaylarının ortalamasıdır. Hava olayları ise dar bir alanda ve kısa süre içinde görülen atmosfer olaylarıdır. Ahmet, beş gün boyunca her sabah aynı saatte hava olaylarını gözlemlemek için gökyüzünü incelemiş ve termometreyi balkondaki gölge bir yere asarak hava sıcaklığını ölçmüştür. Yaptığı ölçüm ve gözlemleri sonucunda oluşturduğu tablo aşağıdaki gibidir:



Ahmet’in oluşturduğu hava gözlem tablosu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru Cevap: "C" Hava sıcaklığının aynı olduğu günlerde farklı hava olayları yaşanmıştır.
Soru Açıklaması
8.
Kara ve denizler Güneş’ten aynı miktarda ısı almalarına rağmen denizler karalara göre daha yavaş ısınıp daha yavaş soğur. Dolayısıyla aynı bölgede gündüzleri karalar, denizlere göre daha hızlı ısınırken geceleri daha hızlı soğur. Bu da bölgeler arasında sıcaklık etkisiyle basınç farkları oluşturarak havanın yatay ve dikey yönlü hareket etmesine neden olur.

Aşağıdaki görselde A ve B bölgeleri arasında havanın yatay yönlü hareketi gösterilmiştir.



Buna göre söz konusu bölgelerin sıcaklık durumları ve hava hareketleri ile ilgili,

I. A bölgesinin sıcaklığı B bölgesine göre daha yüksektir.

II. Geceleyin havanın ters yönde hareket etmesi beklenir.

III. B bölgesi gece ve gündüzleri daima yüksek basınç alanı hâlindedir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Doğru Cevap: "B" I ve II.
Soru Açıklaması
TEST BİTTİ.
CEVAPLARINIZI KONTROL EDİNİZ.

Ünite Özeti


Mevsimlerin Oluşumu


Dünya'nın Şekli ve Hareketleri



  • Dünya'nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya (saat yönü tersi) dönmesi sonucu gece-gündüz meydana gelir.

  • Gece gündüz arasındaki sıcaklık farkının meydana gelmesi Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesinden kaynaklanır.

  • Dünya kendi ekseni etrafında dönme hareketi yaparken, güneş etrafında dolanma hareketi yapar.

  • Dünya'nın geoid şeklindedir. Kürenin kutuplardan basık, ekvatordan şişkin biçimidir.

  • Dünya'nın Güneş etrafında dolandığı yörüngesi elips şeklindedir.

  • Kuzey ve güney yarım kürede dünyanın güneş ışığını dik alabileceği en uzak noktalara dönence denir. Kuzey yarım kürede yengeç, güney yarım kürede oğlak dönencesi bulunur.



A- Mevsimlerin Oluşumu


Mevsimlerin Oluşmasında iki olay etkilidir.
1. Dünya'nın Güneş etrafında dolanması (Dünya'nın yıllık hareketi)
2. Dünya'nın dönme ekseninin eğik olması
Not: Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığının değişmesi mevsimlerin oluşumu üzerinde etkili değildir.

  • Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu tarih 3 Ocaktır, fakat kuzey yarım kürede kış mevsimi yaşanır.

  • Dünya'nın Güneş'e en uzak olduğu tarih 4 Temmuzdur, fakat kuzey yarım kürede yaz mevsimi yaşanır.

  • Dünya'nın Güneş'e en yakın ve en uzak olduğu iki konum arasında yaklaşık 5 milyon km fark vardır.











Dünya'nın Eksen Eğikliği



  • Dünya'nın Güneş etrafındaki dönme ekseni ile yörünge düzlemi arasında 23° 27' (Yaklaşık 23.5°) lik açı vardır.

  • Dünya, Güneş etrafında dönerken bu eğiklikten dolayı, kuzey ve güney yarım küre farklı zamanlarda farklı ışık alır.

  • Güneş ışınlarının dik veya dike yakın açılarla gelirse yaz, eğik açıyla gelirse kış mevsimi yaşanır.

  • Dünya Kuzey ve Güney Yarım kürelerden oluşur. Ülkemiz Kuzey Yarım Küre'dedir.

  • Kuzey yarım küre kış mevsimini yaşarken, aynı anda güney yarım küre yaz mevsimini yaşanmasının sebebi eksen eğikliğidir.











Mevsimlerin Oluşumu












Mevsimlerin Oluşumu

21 Aralık Gün dönümü

  • Kuzey yarım kürede kış, güney yarım kürede yaz başlangıcıdır.

  • Kuzey yarım kürede en uzun gece, güney yarım kürede en uzun gündüz yaşanır.

  • Güneş ışınları oğlak dönencesine dik olarak gelir.


21 Mart Ekinoks

  • Kuzey yarım kürede ilkbahar, güney yarım kürede sonbahar başlangıcıdır.

  • Gece ve gündüz eşittir. (12 saat)

  • Güneş ışınları ekvatora dik düşer.

  • Eksen eğikliği etkisi ortadan kalkar.


21 Haziran Gün dönümü

  • Kuzey yarım kürede yaz, güney yarım kürede kış başlangıcıdır.

  • Kuzey yarım kürede en uzun gündüz, güney yarım kürede en uzun gece yaşanır.

  • Güneş ışınları yengeç dönencesine dik olarak gelir.


23 Eylül Ekinoks

  • Kuzey yarım kürede sonbahar, güney yarım kürede ilkbahar başlangıcıdır.

  • Gece ve gündüz eşittir. (12 saat)

  • Güneş ışınları ekvatora dik düşer.

  • Eksen eğikliği etkisi ortadan kalkar.


Not: Dünya yüzeye düşen ışık miktarının (enerjinin) fazla olması yaz mevsiminin yaşanırken, ışık miktarının azalması sonucu kış mevsimi yaşanır.

Birim Yüzeye (Alan) Düşen Enerji


Birim yüzey arttıkça birim yüzeye düşen enerji miktarı (enerji yoğunluğu) azalır.
Kış mevsiminde birim yüzeye düşen enerji azalır, yaz mevsiminde artar.
Alan ile düşen enerji miktarı birbiri ile ters orantılıdır.

  • Ekvatorda güneş ışınları dik düştüğü için birim yüzeye düşen enerji fazladır.

  • Kutuplarda güneş ışınları eğik düştüğü için birim yüzeye düşen enerji azdır.

  • Kış mevsiminde birim yüzeye düşen enerji yaz mevsimine göre azdır. Güneş ışınları eğik açı ile gelir.

  • Kış mevsiminde birim yüzeye düşen toplam enerji yaz mevsimine göre azdır. Gündüz süresi az ve güneş ışınları eğik açıyla gelmektedir.












Birim Yüzeye Düşen Işın


Not: Kuzey yarım kürede kış mevsimi yaşandığında birim alana  düşen enerji azdır, güneş ışınlarının ısıttığı alanlar geniştir, ancak güneş ile aydınlanan toplam alan azalır. Kuzey kutbu ışık alamaz.

Dünya'nın dönme ekseninin eğik olmasının etkileri



  1. Mevsimler meydana gelir.

  2. Aynı zamanda Dünya'nın kuzey ve güney yarım küresinde farklı mevsimler yaşanır.

  3. Yıl boyunca sıcaklık değişimleri olur.

  4. Gece ve gündüz süreleri yıl boyunca değişir.

  5. Güneş ışınlarının Dünya üzerine geliş açıları değişir.


Dünya'nın ekseninin eğikliği olmasaydı ne olurdu




  1. Yıllık sıcaklık farkı oluşmazdı

  2. Mevsimler meydana gelmezdi.

  3. Gece ve gündüz eşitliği yaşanırdı. (12 saat gece 12 saat gündüz)

  4. Güneş ışınları sadece ekvatora dik olarak gelirdi.



UA-110949892-2