Boylam Nedir?

OdevTest
OdevTest
Aralık 16, 2020

Dünya’daki herhangi bir noktanın Greenwich’e yani Başlangıç Merdiyeni’ne olan uzaklığının merkezdeki açısal değerine de boylam denir. Diğer bir tanımla boylam; herhangi bir noktanın Başlangıç Meridyeni arasında kalan paralel yayının derece, dakika ve saniye cinsinden değeri anlamına gelir. İngilizce karşılığı ‘longitude’ kelimesi ile ifade edilir. Dünya’yı boylamasına dilimlere ayıran hayali çizgiler olması sebebiyle ‘boylam’ ifadesi kullanılır.

Yerküreyi 360 eşit parçaya bölen boylam çizgileri, Greenwich Gözlemevi’nden geçtiğinde sıfır derece olarak kabul edilir. 1875 yılında Amerika’da düzenlenen Uluslararası Meridyen Konferansı’nda kabul edilmiştir. Greenwich’in başlangıç meridyeni olarak kabul edilmesinin basit bir sebebi var. O dönemde gemilerin Greenwich’i başlangıç meridyeni ve sıfır derece olarak kullanmaları sebebiyle bahse konu konferansta böyle bir karar alınmış. Sıfır derece boylamının batısındaki çizgilere Batı Boylamı; doğusundaki çizgilere Doğu Boylamı adı verilir.

Boylam ile meridyenler karıştırılabilir. Kısa bir tanımla bu ayrımı da yapalım. Meridyen; yerküredeki aynı boylama sahip noktaların birleşmesi ile oluşan yarım daire şeklindeki hayali yaylardır. Elma veya portakal dilimi gibi Dünya’yı dilimlere ayıran meridyenler, kutuplar arasında uzanır, uçları kutuplarda birleşir. Ekvator’a dik açı yapar. Yerküreyi 360 eşit parçaya bölen yaylardır.

Boylamın Özellikleri ve Etkileri Nelerdir? 

Boylamın sadece zaman kavramına ve yerel saatlerin oluşumuna etkileri vardır. Kısaca, bir yerin yerel saatini belirler. Boylamlar üzerindeki farklı yerlerdeki noktalar, yerel saatler arasındaki farklılıklara yol açar. Aynı boylam üzerindeki yerleşim yerlerinin veya noktaların yerel saatleri de aynıdır. Aynı paralel üzerinde bulunan boylamlar arası mesafeler değişmez. Bir alanın veya şehrin bulunduğu boylam yerel saatleri ve saat dilimlerini etkiler. Aynı enlemi kesen boylamlar sayesinde kestiği noktada Güneş’in doğuş ve batış saatleri hakkında veriler sağlanabilir. Güneş’in konumuna göre günün saati boylamlardaki farklılıklar dikkate alınarak tespit edilir.

Boylam ve Yerel Saatler

Yerel saatler, Güneş’in konumuna göre belirlenir. Yerel saatlerin hesaplanması için o noktanın boylam ve meridyenler üzerindeki konumu belirlenir. Meridyen farkı, yerel saatlerin tespit edilmesi için önemli bir parametredir. Öncelikle meridyenlerin başlangıç boylamına karşı yönü tespit edilir. İki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakikadır. Bunun sebebi, Güneş’in 1 derecelik dönüşünü 4 dakikada tamamlamasıdır. Yani Güneş 1 saatte 15 derecelik yol alır. Meridyen farkı 4 ile çarpıldığında iki meridyen arasındaki fark hesaplanır. Doğuda kalan yerleşim yerlerinin yerel saati Güneş’in doğuşu dikkate alınarak her zaman ileride olur.

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2