Enlem Nedir?

OdevTest
OdevTest
Aralık 16, 2020

İngilizce adı ‘latitude’ olan enlem, yeryüzündeki herhangi bir noktanın Ekvator’a olan uzaklığının açı cinsinden değeridir. Bahse konu noktanın Ekvator’a uzaklığını derece, dakika ve saniye cinsinden belirten enlem; alçak, orta ve yüksek enlemler olarak 3’e ayrılır. Ekvator’a yakın enlemlere alçak, Kutuplar’a yakın enlemlere de yüksek enlemler denirken, bu enlemler arasında kalan enlemlere de orta enlemler denir. Aynı enleme sahip noktaların oluşturduğu hayali çemberlere de paralel adı verilir. Başlangıç Paraleli, Ekvator olarak kabul edilir.

Enlem ile paralelin aynı tarif içinde kullanılması iki terimin aynı çizgiler olduğu gibi anlaşılmasın. Enlem, paralellerin açı cinsinden değerine denir. Bu açı ise, Dünya’daki herhangi bir noktanın Ekvator’a olan uzaklığının açısı anlamına gelir. “1 derece = 60 dakika”, “1 dakika = 60 saniye” formülü ile özetleyebiliriz. Bir noktanın tam olarak tespitinin ardından örneğin (15 derece 11’ 22”) şeklinde ifade edilir.

Basit bir örnek vermek gerekirse mesela Ankara ilini ele alalım. Kuzey enleminde bulunan Ankara’nın yeri; Ekvator’dan 39 derece 56 dakika 25 saniye kuzeyde bulunur. Daha net anlaşılması için boylam değeriyle Ankara’nın yerini şöyle ifade edebiliriz: Ankara; Greenwich yani Başlangıç Meridyeni’nden 32 derece 49 dakika 54 saniye doğuda bulunur.

Enlemin Özellikleri ve Etkileri Nelerdir?

Enlem etkisi, Ekvator’dan Kutuplar’a doğru gidildikçe farklılaşan olaylar şeklinde ifade edilir. Enlemlerin en önemli etkilerinden biri Dünya’nın dönüş hızını etkilemeleridir. Toprağın yapısı ve bitki örtüsüne de etkileri olan enlemlere göre tarımda verimlilik de farklılık gösterir. Güneş’in yüksekliği, Güneş ışınlarının yeryüzüne ulaştığı açılar hakkında bilgiler veren enlemin gece ve gündüz sürelerindeki değişimler ile iklimlere de etkisi vardır. Akarsu rejimlerini ve deniz sularının tuzluluk özelliklerini de etkileyen enlemler, yerleşme biçimi, haritalardaki bozulma oranlarını ve nesnelerin gölge uzunluklarını da etkiler. İnsanların yaşam tarzları ve yerleşim yerlerine de etkisi olan enlem, hayvan çeşitliliğini de etkiler. Tarımda yükselti sınırı, daimi kar sınırı ve orman üst sınırı şeklinde etkileri de vardır.

Aynı enlem üzerinde bulunan merkezler de benzer özellikler gösterir. Bu merkezler Ekvator ve Kutuplar’a eşit uzaklıktadır ve gece ve gündüz süreleri birbirine eşittir. Güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar. Ayrıca aynı iklim kuşağında bulunurlar; ancak özel konumlarından dolayı aynı iklim özellikleri görülmeyebilir.

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2