Platin ve Özellikleri Nelerdir?

OdevTest
OdevTest
Aralık 16, 2020

Platin elementinin özellikleri, atom numarası, bileşikleri, periyodik cetveldeki yeri, kullanım alanları, Platin elementi ile ilgili bilgi.

Platinin fiziksel özellikleri arasında en önemli olanı çok ağır oluşudur. Kenarları birer metre olan platinden yapılmış bir küp 21.450 kg. gelir yani 20 tondan bile ağırdır.

Özgül ağırlığı 21,45 olduğuna bakılırsa platin en ağır olarak bilinen Osmiyum metalinden biraz hafiftir. Gerçekten “de çelikten üç defa, mermerden sekiz defa daha ağırdır. Sağdaki tabloda bugüne kadar bilinen en ağır madenlerin karşılaştırması görülüyor.

(Plâtin, tıpkı altın, gümüş gibi «soylu» bir metaldir. Soylu olmak, oksijenle temas ettiklerinde zamanla onunla birleşmeme özelliği demektir. Bu yüzden soylu metaller, paslanmaya uğramayan, açık havada kaldıkları zaman kararmayan metallerdir. Ayrı olarak platin güçlü birçok aside dayanabilir. Yalnız Kral Suyu denilen nitrik asit ve hidroklorik asit karışımından etkilenir. Klor, kükürt, fosfor gibi maddeler platini yüzeysel aşınmaya uğratırlar. Sonra birtakım alkali maddeleriyle birlikte ısıtıldığında plâtinin yüzeyinde yine: bazı etkilenmeler olur.

Platinin en önemli kimyasal özelliği şüphesiz çok etkin bir katalizör oluşudur. Bazen bir kimyasal olayın meydana gelmesi için olaya katılan iki madde arasında bu maddeleri ısıtmak, basınç altında bırakmak gibi birtakım özel koşullar yaratmak gerekir.

Ama bazen kimyasal olaylar bunların hiçbiriyle meydana gelmez, arada üçüncü bir maddenin aracılık etmesi gerekir. Bu üçüncü maddenin kendisi olaya katılmaz. Bu maddeye Katalizör adı verilir.

İşte platin de böyle bir maddedir ve katalizörlüğünden ötürü kimya endüstrisinde geniş çapta kullanılır. Örnek: Azot ile hidrojenin veya oksijen ile kükürt dioksitin ısı etkisiyle birleşerek amonyak ve kükürt trioksit meydana getirmelerini platin sağlar.

Platinden gerek bilimde, gerek endüstride birçok yoldan yararlanılmaktadır. Isıtıldığı zaman öteki metallerden çok daha az genleşir. Bu yüzden cam eşyanın içinde kullanılan teller platindendir. Cam ısındığında camı çatlatmazlar. Soylu metal oluşu yani paslanmamasından ötürü elektrikli aletlerde, direnç fırını sargılarında, ergime noktasının yüksekliği yüzünden pota yapımında kullanılır. Radyum, iridyum, rutenyum, tungsten gibi sert metallerle alaşım yapılarak çok sert ve direnimli gereçler elde edilir.

Platin, kuyumculukta altın ve gümüşle ala-şımı yapılarak da kullanılır. Özellikle elmaslı yüzüklerde elmasın çerçevesi platin gibi sert bir metalden olmalıdır.

Platinin Çıkarılışı

Platin tabiatta yalnız metal durumunda bulunur yani kimyasal bileşikleri yoktur. Ancak osmiyum, iridyum, demir ve bakır gibi madenlerle karışık olarak rastlanır. 1915 yılına kadar platin cevherinin yüzde 95’i (alüvyonlu) külteler arasından çıkarılıyordu. Platin bu çamur yığınları arasında ufak parçalar durumunda bulunuyordu.

Son yıllarda platine öteki madenlerle karışık olarak ve damarlar durumunda da taşlanmıştır. Platin bu damarlarda ya pul levhalar ya irice taneler ya da ceviz büyüklüğünde topaklar biçiminde bulunur.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri

Paladyumun kimyasal sembolü “Pd”dir. Atom numarası 46, atom ağırlığı 106,42’dir. Periyodik tablonun 8-B grubunda yer alan geçiş metalidir. Aynı grupta bulunan platinden sonra en önemli ve değerli elementtir. Gruptaki rutenyum ve rodyumla birlikte en hafif elementlerdendir. Erime noktası 1555 derece, kaynama noktası 2963 derecedir. Grubundaki elementler arasında en düşük erime noktası ve yoğunluğa sahip elementtir. Gümüş beyaz renginde, parlak bir metaldir. Sünger gibi gözenekli olan paladyum, iyi bir gaz emicidir. Normal sıcaklıklarda kararmaz. Kükürt içeren nemli atmosferde hafif lekelenir. Kristal yapısı yüzey merkezli kübik kafes şeklindedir.

En dikkat çekici ve belirgin özelliği; kendi hacminin 900 katı hidrojeni soğurabilmesidir. Oda sıcaklığında hacimce 350 kat daha fazla hidrojeni bünyesinde depolayabilir. Paladyum 100 dereceye ısıtıldığında soğurduğu hidrojen, oda sıcaklığında soğurduğu hidrojenin iki katına çıkar. Hidrojen gazını, periyodik sistemde kendisinin üstünde bulunan nikelden daha fazla çözer. Paladyumun çözdüğü hidrojen çok aktiftir ve doymamış organik bileşikleri hidrojenlendirebilir. Levha haline getirilen paladyum, hiçbir gazı geçirmezken hidrojeni geçirir.

Platin grubu metaller arasında nitrik asitle çözünebilen tek metaldir. Sülfürik asit ve hidroklorik asitte de çözünebilir. Tavlandığında yumuşar ve işlenebilir. Soğukta sertleşerek işlenmesi zorlaşır. Havada ısıtıldığında yüzeyi oksitlenir, yüzeysel olarak yükseltgenir. Hava oksijeni ve su buharından etkilenmez. Paladyum tuzları kahverengi renklidir ve tuzlarında genellikle +2 değerlikli bulunur. Oksijenle iki bileşik oluşturabilir. Kimyasal reaksiyonlarda iyi bir katalizördür. Klorla tepkimeye girer. Elektriksel direnci gümüşten 7 kat daha fazladır.

Doğal paladyum, atom kütle numaraları 102-110 arasında değişen 7 kararlı izotopun karışımından oluşur. Doğada platin ve platin grubu metallerin cevherlerinde, nikel-bakır yataklarında nadir olarak bulunur. Sülfit minerallerinde de rastlanır. Platin, altın, nikel, bakır ve gümüş cevherlerinin yan ürünüdür. Ticari olarak genellikle bakır-nikel cevherlerinden elde edilmektedir. Cevherlerden izole edilmesi için bir takım kimyasal işlemler uygulanır. Saf paladyum, cevher yatağından alınan mineralin tuzlu çözelti haline getirilmesinin ardından hidrojenle indirgenerek elde edilir. İndirgenmesi nikel, bakır ve gümüşten daha zordur. Nikelin saflaştırılması ve anot çukurlarından da elde edilebilmektedir.

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2