Sultan I. Mustafa’nın Hayatı ve Dönemi

OdevTest
OdevTest
Kasım 24, 2018

Sultan I. Mustafa’nın Hayatı ve Dönemi

Sultan 1. Mustafa kimdir? Sultan 1. Mustafa nasıl bir eğitim dönemi geçirdi? Sultan 1.Mustafa döneminde neler yaşandı? Sultan 1. Mustafa neden padişahlıktan indirildi? Kısaca Sultan 1. Mustafa’nın hayatı…

Sultan Birinci Mustafa, 1592 yılında, Manisa’da doğdu. Babası Sultan Üçüncü Mehmed, annesi Handan Sultan’dır. Sultan Birinci Mustafa güzel yüzlü, seyrek sakallı, sarı benizli ve iri gözlü bir padişahtı. İki defa padişahlık yaptı. Sinirli bir yapıya sahipti.

SULTAN 1. MUSTAFA KİMDİR?

Sultan Birinci Mustafa, 1592 yılında, Manisa’da doğdu. Babası Sultan Üçüncü Mehmed, annesi Handan Sultan’dır. Sultan Birinci Mustafa güzel yüzlü, seyrek sakallı, sarı benizli ve iri gözlü bir padişahtı. İki defa padişahlık yaptı. Sinirli bir yapıya sahipti.

Sultan Birinci Mustafa, ağabeyi Sultan Birinci Ahmed’in padişahlığı süresince, on dört yıl sarayın bir odasında hapis hayatı yaşadı. O devirde bu gerekli görülüyordu. Aksi halde şehzadeler devlet yönetimine karışıyor, hatta padişahı devirmek için harekete bile geçebiliyor ve devlet birliği tehlikeye düşüyordu. Buna meydan vermemek için şehzadeler “izale” olunur veya bir odaya kapatılırdı. Sultan Birinci Ahmed, tahta geçtiğinde kardeşini öldürtmemiş, ancak sarayda mahpus tutmuştur. Kafes hayatı denilen bu süre sonunda Sultan Birinci Mustafa, Osmanlı hanedanının en büyük erkek evlâdı olması dolayısıyla tahta çıkarılmış fakat kısa sürede dengesiz hareketleri görüldüğünden ulemâ, asker ve devlet erkânının ittifakı ile hal (tahttan indirme) edilmiştir. Sultan Genç Osman’ın tahttan indirilip katlinden sonra bir kez daha cülûs etmişse de (2. kez tahta çıkmışsa da) bir buçuk yıl sonra aklî dengesizliği nedeniyle tekrar tahttan indirilmesi icab etmiştir.

Sultan Birinci Mustafa ile birlikte kardeş katli nadiren görülmüş, artık şehzadeler sarayda kafes ardında tahta geçecekleri günü beklemeye başlamışlardır. Tabii vâlide sultanlar, şehzade anaları arasında rekabetler başlamış, her biri bir vezire ve diğer gruplara dayanarak entrikalarla padişah değiştirmeye çalışmışlardır.

Sultan Birinci Mustafa, dindar bir insandı. Sadaka vermeyi çok severdi. Saraydaki hayatını ibadet ederek, dinî eserler okuyarak geçiriyordu. Tahta geçmesi için ikinci kez davet edildiği zaman, odasında Kuran-ı Kerim okuduğunu ve padişahlık istemediğini bildirmişti.

Sultan Birinci Mustafa, ikinci padişahlığının başlamasından bir buçuk yıl sonra 10 Eylül 1623 tarihinde şeyhülislâm fetvası ile tekrar tahttan indirildi. Fetvanın gerekçesi olarak da “Aklî dengesi tam olmayan birisinin halife olamayacağı” gösterildi. Sultan Birinci Mustafa tahttan indirildikten on altı yıl sonra, 20 Ocak 1639 günü sinir hastalığından Topkapı Sarayı’nda vefat etti.

SULTAN 1. MUSTAFA DEVRİNİN VAK’ALARI

  • Tâyinler, Aziller ve Cülûs Bahşişi Dağıtılması
  • Şehzâdelere Sûikasd Mes’elesi
  • Kara Davud Paşa’nın Azli ve Mere Hüseyin ile Lefkeli Mustafa Paşa’nın Vezir-i A’zamlıkları
  • Anadolu’daki İsyan Hareketlerinin Yeniden Alevlenmesi ve Abaza Mehmed Paşa
  • II. Sultan Osman’ın Kaatillerinin İdamı
  • Mere Hüseyin Paşa’nın İkinci Vezir-i a’zamlığı
  • Ulemanın Ayaklanması
  • Mere Hüseyin Paşa’nın Azli
  • I. Sultan Mustafa’nın Hâl’i.

SULTAN 1. MUSTAFA ÖZET BİLGİ

Adı : I. Mustafa
Doğum tarihi : 1592
Doğum yeri : Manisa
Babası : III. Mustafa
Annesi : Handan Sultan
Tahta çıktığı tarih : 22 Kasım 1617
Tahta çıktığında yaşı : 25 yaş
Saltanatının sonu : 26 Şubat 1618
Tahttan ayrılma sebebi : Ruh sağlığının bozukluğu
Saltanatının süresi : 3 ay
İkinci kez tahta çıktığı tarih : 20 Mayıs 1622
Tahta çıktığında yaşı : 30 yaş
Saltanatının sonu : 9 Eylül 1623
Tahttan ayrılma sebebi : Ruh sağlığının bozukluğu
Saltanatının süresi : 1 yıl 4 ay
Ölüm tarihi : 20 Ocak 1639
Ölüm sebebi : Bilinmiyor
Öldüğü yer : İstanbul
Gömülü olduğu yer : İstanbul, türbe hâline getirilmiş olan Ayasofya vaftizhanesinde.
Devri : Duraklama devri

Dönemin Olayları

Veraset usülünün değiştirilmesi sonucu I. Ahmet’in kardeşi I. Mustafa tahta çıktı (22 Kasım).-1617

I. Mustafa 96 gün süren saltanatı sonrası II. Osman (Genç) devletin başına geçti (26 Şubat).-1617

II.Osman tahtan indirilip I. Mustafa ikinci kez tahta çıkarıldı (19 Mayıs).-1622

Veziriazam Dilaver Paşa ile Darüssaade Ağası Süleyman Ağa asiler tarafından linç edildi (19 Mayıs).-1622

II. Osman, Veziriazam Davut Paşa tarafından Yedikule zindanında boğduruldu (20 Mayıs).-1622

II. Osman’ı öldürten veziriazam Kara Davut Paşa azledilip yerine Mere Hüseyin Paşa getirildi (13 Haziran).-1622

Hüseyin Paşa’nın yerine Lefkeli Mustafa Paşa (8 Temmuz); Lefkeli Mustafa Paşa azledilip Gürcü Ahmet Paşa (21 Eylül) veziriazamlığa getirildi.-1622

Karadeniz’e inip korsanlığa kalkışan Lehistan Kazaklarına karşı büyük bir zafer kazanan Osmanlı donanması şenliklerle karşılandı (1 Ekim).-1622

Anadolu’da Genç Osman’ın kan davası nedeniyle ortaya çıkan Abaza Paşa isyanı, İstanbul’a sıçradı (17 Kasım).-1622

Genç Osman’ın katillerinden Cebecibaşı idam edildi (1-3 Ocak).-1623

II. Osman’ı boğduran veziriazam Kara Davut, saklandığı samanlıkta yakalanıp cinayet ortaklarından Kalender Uğrusu ile beraber Yedikule zindanına atıldı (5 Ocak).-1623

I. Mustafa’nın eniştesi ve II. Osman’ın katili Kara Davut idam edildi (8 Ocak).-1623

Zorbaların isteği üzerine Veziriazam Gürcü Mehmet Paşa istifaya zorlanıp Mere Hüseyin Paşa ikinci defa göreve getirildi (5 Şubat).-1623

Abaza Mehmet Paşa isyanı giderek büyüdü ve Sivas, asilerin eline geçti (13 Mart).-1623

Mere Hüseyin Paşa azledilip sadrazamlığa Kemankeş Kara Ali Paşa getirildi (30 Ağustos).-1623

I. Mustafa tahtan uzaklaştırıldı (10 Eylül).-1623

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2