Sultan IV. Mehmet’in Hayatı ve Dönemi

OdevTest
OdevTest
Kasım 25, 2018

Sultan IV. Mehmet’in Hayatı ve Dönemi

Sultan 4. Mehmet kimdir? Sultan 4. Mehmet nasıl bir eğitim dönemi geçirdi? Sultan dördüncü Mehmet döneminde neler yaşandı? Sultan dördüncü Mehmet nasıl öldü? Kısaca Sultan 4. Mehmet’ın hayatı…

Sultan Dördüncü Mehmed, 2 Ocak 1642’de, İstanbul’da doğdu. Babası Sultan Birinci İbrahim, annesi Rus asıllı Turhan Hatice Sultan’dır. Sultan Dördüncü Mehmed, orta boylu, beyaz tenli ve yanık çehreliydi. Ata çok bindiği için vücudu öne eğikti.
 SULTAN IV. MEHMET KİMDİR? (1648 – 1687)
Sultan Dördüncü Mehmed, 2 Ocak 1642’de, İstanbul’da doğdu. Babası Sultan Birinci İbrahim, annesi Rus asıllı Turhan Hatice Sultan’dır. Sultan Dördüncü Mehmed, orta boylu, beyaz tenli ve yanık çehreliydi. Ata çok bindiği için vücudu öne eğikti. Annesi onu çok iyi yetiştirdi. İyi bir tahsil gördü. Babası Sultan İbrahim’in öldürülmesi üzerine 8 Ağustos 1648 günü, henüz yedi yaşında iken padişah oldu. Ava ve edebiyata çok meraklıydı. Ava olan merakı yüzünden tarihte “Avcı Mehmed” olarak anılır.
İçkiyi yasaklayıp, içki imalâthanelerini kapattırdı. Sadrazamlığı, Köprülü ailesine vermekle çok isabetli bir karar aldı.
Hayatının büyük bir kısmı saray entrikalarıyla geçti. İkinci Viyana bozgunundan sonra, ordunun ve devlet erkânının oy birliği ile, 8 Kasım 1687 günü tahttan indirildi. Bundan sonraki ömrü, saraydaki bir odada yanına konulan iki cariye ile tam bir hapis hayatı şeklinde sürdü. 6 Aralık 1693’de Edirne’de vefat etti. Cenazesi İstanbul’a gönderildi ve Yeni Cami’deki türbesine, annesi Turhan Sultan’ın yanına defnedildi.
Erkek çocukları : İkinci Mustafa, Üçüncü Ahmed, Bayezid.
Kız çocukları : Hatice Sultan, Safiye Sultan, Ümmü Gülsüm Sultan, Fatma Sultan.

SULTAN 4. MEHMET DÖNEMİ VAK’ALARI

  • Cülus Merasimi
  • Ağalar Saltanatı
  • Nâibe-i Saltanat Turhân Hatice Sultan
  • Köprülüler Dönemi
  • II. Viyana Kuşatması
  • Budin’in Düşmesi ve Sultan IV. Mehmet’in Vefatı

SULTAN 4. MEHMET ÖZET BİLGİ

Adı : Avcı Mehmet
Doğum tarihi : 2 Ocak 1642
Doğum yeri : İstanbul
Babası : İbrahim
Annesi : Hatice Turhan Valide Sultan
Tahta çıktığı tarih : 8 Ağustos 1648
Tahta çıktığında yaşı : 6 yaş, 7 ay
Saltanatının sonu : 8 Kasım 1687
Tahttan ayrılma sebebi : Görevden alındı
Saltanatının süresi : 39 yıl, 3 ay
Ölüm tarihi : 6 Ocak 1693
Ölüm sebebi : Nikris – depresyon – zehir (?)
Öldüğü yer : Edirne
Gömülü olduğu yer : İstanbul, Yenicami, Hatice Turhan Valide Sultan türbesinde.
Devri : Duraklama devri

Dönemin Olayları

Sultan İbrahim’in 7 yaşındaki büyük oğlu IV. Mehmet tahta çıktı (8 Ağustos).-1648

Sultan İbrahim idam edildi (18 Ağustos).-1648

Sultan İbrahim’in kanını bahane ederek isyan eden Sipahiler, Yeniçeriler tarafından cezalandırıldı. Sultanahmet Vak’ası denilen bu olay sonrası “Ağalar Saltanatı’’ başladı (28 Ekim).-1648

Sultan İbrahim devrindeki nüfuzuyla ünlenen Cinci Hoca idam edildi ve servetine el kondu (29 Ekim).-1648

Orta Anadolu’da isyan eden Kara Haydaroğlu Mehmet Bey, yakalanıp İstanbul’a getirildi ve idam edildi (12 Kasım).-1648

Veziriazam Sofu Mehmet Paşa görevden alındı; yerine Yeniçeri Ağası Kara Murat Ağa geçti (21 Mayıs).-1649

Anadolu’da bir isyan hareketi başlatıp İzmit üzerinden Bulgurlu’ya kadar ilerledikten sonra geri çekilmeye mecbur olan Gürcü Nebi, bir baskın sonucu öldürüldü (7 Temmuz).-1649

İkinci Kandiya kuşatması (29-30 Ağustos).-1649

Venedik donanması, Çanakkale Boğazı’nı ikinci defa olarak abluka altına aldı (15 Mart).-1650

Veziriazam Kara Murat Paşa’nın istifası nedeniyle Melek Ahmet Paşa göreve getirildi (5 Ağustos).-1650

Çanakkale Boğazı’ndaki Venedik ablukasını yoran Türk filosu, Girit’e yardım kuvvetlerini götürdü (12 Kasım).-1650

Girit’e hareket eden Osmanlı donanması, Nakşa adasında bozguna uğradı (13 Haziran).-1651

Veziriazam Melek Ahmet Paşa’nın, bütçe açığını kapatmak için karışık akçe bastırıp zorla altın toplamaya kalkışmasından dolayı İstanbul’daki esnaf ve halk ayaklandı. Bu yüzden veziriazam azledildi; yerine Abaza Siyavuş Paşa getirildi (21 Ağustos).-1651

Saray entrikaları nedeniyle Valide Kösem Sultan öldürüldü (2-3 Eylül).-1651

Ağalar saltanatına son verildi (3 Eylül).-1651

Azledilen Siyavuş Paşa’nın yerine Gürcü Ahmet Paşa veziriazamlığa getirildi (27 Eylül).-1651

Veziriazam Gürcü Mehmet Paşa, yaşlılığı nedeniyle azledildi; Eski Mısır Valisi Tarhuncu Ahmet Paşa veziriazam oldu ve Osmanlı Devleti’nde ilk bütçe taslağı yapıldı (20 Haziran).-1652

Yapılan bütçe ve kısıtlama, saraya mensup çıkar çevreleriyle bazı zenginleri rahatsız ettiğinden Veziriazam Tarhuncu Ahmet Paşa idam edildi; yerine Derviş Mehmet Paşa getirildi (21 Mart).-1653

Osmanlı donanması, Çanakkale Boğazı açıklarında Venedik donanmasına karşı parlak bir zafer kazandı ve böylece Girit yolu açıldı (16 Mayıs).-1654

Veziriazam Derviş Mehmet Paşa’nın felç geçirmesi üzerine, İstanbul hükümetine kafa tutan meşhur Halep Valisi İpşir Mustafa Paşa göreve getirildi (28 Kasım).-1654

Divan şairi ve hattat Cevri İbrahim Çelebi öldü.-1654

İstanbul’da gafil avlanmamak için Anadolu’dan birçok asker toplayıp tedbirli davranan yeni veziriazam İpşir Mustafa Paşa, Halep’ten Üsküdar’a ulaştı (25 Şubat); fakat daha sonra korktuğu başına geldi ve idam edildi. Yerine Kaptan-ı Derya Kara Murat Paşa ikinci defa veziriazam oldu (11 Mayıs).-1655

Veziriazam Kara Murat Paşa’nın azliyle yerine Ermeni Süleyman Paşa gedi (19 Ağustos).-1655

Ermeni Süleyman Paşa azledildi; Girit Serdarı Gazi Deli Hüseyin Paşa veziriazam oldu (28 Şubat).-1656

Çınar Vak’ası (Vak’a-i Vakvakiye) (4-14 Mart)-1656

Deli Hüseyin Paşa’nın “6 günlük’’ sadareti sonrası Arnavut Zurnazen Mustafa Paşa göreve getirildi; o da asker istemediği için “4 saat’’ sonra azledilip veziriazamlık görevi ikinci kez Siyavuş Paşa’ya verildi (5 Mart).-1656

Siyavuş Paşa’nın ölümü üzerine Boynueğri (boynu yaralı) Metmet Paşa veziriazam oldu (26 Nisan).-1656

Kaptan-ı Derya Sarı Kenan Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, Çanakkale Boğazı önlerinde yapılan deniz savaşında Venediklilere yenildi (Bozcaada ve Limni adalarının düşman eline geçtiği bu bozgun, tarihimizde “Baştankaralar Vak’ası’’ diye anılır) (26 Haziran).-1656

Boynueğri Mehmet Paşa’nın azli sonrası Köprülü Mehmet Paşa sadrazamlığa getirildi (15 Eylül).-1656

Venedik donanmasına karşı Çanakkale Boğazı önlerinde başarı kazanıldı (19 Temmuz).-1657

Bozcaada, Venediklilerden geri alındı (31 Ağustos).-1657

Ünlü Türk bilgini, yazar Kâtip Çelebi öldü (24 Eylül).-1657

Limni Savaşı (15 Kasım).-1657

“Ravzat-ül-Ehrar’’ın yazarı ünlü Osmanlı tarihçisi Şeyhülislâm Kara Çelebizade Abdülaziz Efendi vefat etti (7 Aralık).-1657

Erdel serdarlığını üstlenen Veziriazam Köprülü Mehmet Paşa, Canova, Şebeş ve Logoş kalelerini ele geçirdi (1 Eylül).-1658

Köprülü Mehmet Paşa’ya karşı olan Halip Valisi Abaza Kara Hasan Paşa önderliğinde Anadolu’daki 7 vali ve 50’ye yakın sancakbeyi, isyan etti (13 Kasım).-1658

Hükümet ordusu, Ilgın’da isyancılara yenildi (11 Aralık).-1658

Sırasıyla Girit serdarlığı, kaptan-ı deryalık ve Rumeli beylerbeyliği yapan,devrin milli kahramanı Veziriazam Gazi Deli Hüseyin Paşa, rüşvet ve suiistimal ile suçlanıp haksız yere idam edildi (29 Aralık).-1658

Abaza Hasan Paşa ve diğer isyancılar, Halep’te Serdar Murtaza Paşa tarafından kandırılarak bir ziyafet sonrası öldürülüp kesik başları İstanbul’a gönderildi (16-17 Şubat).-1659

Konotop zaferinde Rus ordusu imha edildi (12 Temmuz).-1659

Eflâk isyanı bastırıldı (12 Kasım).-1659

Çanakkale Boğazı’nın güvenliği için “Seddülbahir’’ ve “Kilidülbahir’’ kaleleri inşa edildi.-1659

Seyyidi Ahmet Paşa, asi Erdel Prensi Rakoci kuvvetlerini Szamos’ta kılıçtan geçirdi (23 Mayıs).-1660

İstanbul’da en büyük yangın (24 Temmuz).-1660

Erdel’de Varat Kalesi fethedildi (27 Ağustos).-1660

Yarım yüzyıldan fazla süren bir aradan sonra Yeni Cami’nin yapımına yeniden başlandı (22 Temmuz).-1661

Veziriazam Köprülü Mehmet Paşa öldü (29 Ekim); yerine oğlu Fazıl Ahmet Paşa geçti (30 Ekim).-1661

Avusturyalıların kışkırttığı ve Erdel Prensliğine aday gösterdikleri Kemyanoş’un ordusu, Küçük Mehmet Bey kuvvetleri tarafından mağlup edildi. Kemyanoş savaş meydanında öldü. Erdel meselesi bir kez daha Osmanlıların lehine sonuçlandı (23 Ocak).-1662

Veziriazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa “Uyvar seferi’’ denilen Avusturya seferi serdarlığına getirildi (12 Nisan).-1663

Uyvar Kalesi teslim alındı (24 Eylül).-1663

Novigrad Kalesi, 27 gün süren bir kuşatmadan sonra alındı (3 Kasım).-1663

Zigetvar Kalesi, düşman kuvvetlerince kuşatıldı (25 Ocak).-1664

İlk temel atma tarihinden tam 63 yıl 9 ay 29 gün sonra tamamlanan Yeni Cami ibadete açıldı (8 Şubat).-1664

Yeni Cami külliyesinin bir parçası olarak yapılan Mısır Çarşısı inşaatı tamamlandı.-1664

IV. Mehmet’in büyük oğlu Şehzade Mustafa dünyaya geldi (5 Haziran).-1664

Kanije yakınlarındaki Yenikale fethedildi (30 Haziran).-1664

Saint Gothard Savaşı (1 Ağustos).-1664

Vasvar Antlaşması (10 Ağustos).-1664

Yeni Saray da denen Topkapı Sarayı, bir cariye tarafından kundaklanarak yakıldı. Sarayın büyük bölümü yandı. Yakalanan cariye boğdurularak idam edildi. Harem, şimdiki İstanbul Üniversitesi binasının yerindeki Eski Saray’a nakledildi ve saray onarıma alındı (24 Temmuz).-1665

Girit seferiyle görevlendirilen Veziriazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa, Edirne’den hareket etti (15 Mayıs) ve 47 gemiden oluşan bir donanmayla Hanya’ya ulaştı (3 Kasım).-1666

Kandiya Kalesi, Osmanlı ordusu tarafından kuşatıldı (25-26 Mayıs); 6 ay 21 gün süren kuşatma, kış mevsiminin yaklaşması nedeniyle durduruldu (16 Aralık).-1667

Venediklilerin barış teklifi reddedildi ve kuşatma ikinci kez başladı (30 Haziran).-1668

Kandiya kuşatmasından bir sonuç alınamayınca, duruma üzülen IV. Mehmet, bizzat sefere katılmaya karar vererek Edirne’den Girit’e hareket etti (18 Ağustos).-1668

Kandiya Kalesi üçüncü kez kuşatıldı (1 Haziran).-1669

Düşman kuvvetleri, kaleyi teslime karar verip müzakere teklifinde bulundular (28 Ağustos).-1669

Kandiya’nın teslimi ve Girit’in Osmanlı Devleti’ne iadesiyle ilgili Osmanlı-Venedik Barış Antlaşması imzalandı (5 Eylül).-1669

Kandiya Kalesi’nin 93 anahtarı, iki gümüş tepsi içinde Serdar-ı Ekrem Fazıl Ahmet Paşa’ya teslim edildi (27 Eylül).-1669

Girit valiliği, eski vali Ankebut Ahmet Paşa’ya verildi ve Fazıl Ahmet Paşa, Girit’ten Edirne’ye hareket etti (5 Mayıs).-1670

Bucaş Antlaşması (18 Ekim).-1671

Lehistan’ın Bucaş Antlaşması’nı kabul etmemesi üzerine IV. Mehmet, ikinci kez Lehistan seferine çıktı (7 Ağustos).-1673

Sarı Hüseyin Paşa, 30 bin askeriyle Hotin Kalesi önünde bozguna uğradı (10 Kasım).-1673

IV. Mehmet’in ikinci oğlu Şehzade Ahmet (III. Ahmet) dünyaya geldi (31 Aralık).-1673

IV. Mehmet, Ukrayna seferine çıktı (16 Haziran).-1674

Ladjin Kalesi ele geçirildi (18 Ağustos).-1674

Ukrayna’nın Lehistan’a bırakılması koşuluyla yapılan barış anlaşması reddedildi (21 Ağustos).-1674

IV. Mehmet, Ukrayna seferini tamamlayıp Edirne’ye hareket etti (18 Eylül).-1674

Lehistan Serdarı Şişman İbrahim Paşa, Leopol (Lemberg) Kalesi’ni kuşattıysa da, Leh ordusunun hücumu karşısında kuşatma kaldırıldı (24 Ağustos).-1675

Büyük Devlet adamı Veziriazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa 40 yaşında öldü (2-3 Kasım).-1676

Fazıl Ahmet Paşa’nın ölümü üzerine Merzifonlu Kara Mustafa Paşa veziriazamlığa getirildi (5 Kasım).-1676

Köprülü Fazıl Ahmet Paşa tarafından yaptırılan Köprülü külliyesi inşaatı tamamlandı.-1676

Çehrin Kalesi kuşatıldı ve Rusya’ya savaş ilan edildi (14 Ağustos).-1677

IV. Mehmet, Rusya seferi için İstanbul’dan hareket etti (30 Nisan).-1678

Çehrin Kalesi ikinci kez kuşatıldı (19 Temmuz).-1678

Çehrin Kalesi ele geçirildi (20-21 Ağustos).-1678

İkinci Rus seferine çıkan IV. Mehmet, İstanbul’dan Edirne’ye hareket etti (29 Ekim).-1680

Osmanlı- Rus barışı (Bahçesaray Barışı) (11 Şubat).-1681

Sakız faciası (24 Temmuz).-1681

Budin Beylerbeyi Vezir İbrahim Paşa, Orta Macaristan üzerine sefere çıktı (27 Temmuz).-1682

Büyük Türk gezgini, “Seyahatname’’ yazarı Evliya Çelebi öldü.-1682

Kaş Kalesi ve diğer 28 kale, Avusturyalılardan alınıp İmre Tökeli’ye teslim edildi (15 Ağustos).-1682

Avusturya seferine karar veren IV. Mehmet, İstanbul’dan Edirne’ye hareket etti (1 Nisan).-1683

Belgrad’ta kalan IV. Murat’ın serdar-ı Ekrem olarak sefer için görevlendirdiği Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, ordunun başına geçti (24 Mayıs).-1683

İstonil Belgrad savaş meclisinde, Viyana kuşatmasına karar verildi (27 Haziran).-1683

İkinci Viyana kuşatması (14 Temmuz-12 Eylül).-1683

Kırım Hanı Murat Giray’la Budin Beylerbeyi Arnavut Koca İbrahim Paşa’nın ihaneti yüzünden kaybedilen Alamandağı Meydan Savaşı üzerine ikinci Viyana kuşatması kaldırıldı ve ordu, perişan bir durumda geri çekildi.-1683

Viyana önlerinde dağılan ordu, Yanıkkale konağında toplandı ve hain vezir Arnavut Koca İbrahim Paşa idam edildi (14 Eylül).-1683

Tuna üzerindeki Ciğerdelen Kalesi civarında Budin Beylerbeyi Kara Mehmet Paşa, Sobieski kuvvetlerini yendi (7 Ekim).-1683

Estergon Kalesi, düşmana teslim edildi (1 Kasım).-1683

Veziriazam ve Serdar-ı Ekrem Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın idamına karar verilmesi üzerine üçüncü vezir Kara İbrahim Paşa göreve getirildi (15 Aralık).-1683

Veziriazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa idam edildi (25 Aralık).-1683

Vişgrad Kalesi, düşman tarafından ele geçirildi (18 Haziran).-1684

Budin Beylerbeyi Kara Mehmet Paşa, Vayçen’de bozguna uğradı (27 Haziran).-1684

Venedik Cumhuriyeti, Osmanlı Devleti’ne karşı savaş ilan etti (15 Temmuz).-1684

Ayamavri Kalesi, Venedikliler tarafından teslim alındı; ayrıca Dalmaçya cephesindeki birçok kale kaybedildi (8 Ağustos).-1684

Preveze Kalesi, 7 günlük bir kuşatma sonrası çatışma olmaksızın düşmana teslim edildi (28 Eylül).-1684

Budin, 3 ay 19 gün sonra, düşmanın kuşatmayı kaldırmasıyla kurtuldu (2-3 Kasım).-1684

Bosna Beylerbeyi Fındık Mustafa Paşa, Venediklilerin Dalmaçya Valisi Pietro Valerio’nun ordusuna karşı büyük başarı kazandı (Sing Zaferi) (7 Nisan).-1685

Koron kuşatması sırasında Mora Serdarı Halil Paşa ve Siyavuş Paşa şehit oldu, Müslüman halk kılıçtan geçirildi (3 Haziran).-1685

Estergon Kalesi’ni kuşatan Macaristan Serdarı Melek İbrahim Paşa, kuşatmayı kaldırıp geri çekildi (16 Ağustos).-1685

22 yıl Osmanlı hakimiyetinde kalan Uyvar Kalesi, 50 günlük kuşatma sonrası düşmana teslim edildi (19 Ağustos).-1685

Kara İbrahim azledilip üçüncü vezir Sarı Süleyman Paşa veziriazamlığa getirildi (18 Aralık).-1685

Venedikliler Navarin Kalesi’ni kuşattılar (2 Haziran); yardıma gelen Mora Seraskeri İsmail Paşa öldü ve kale, çatışma olmaksızın düşmana teslim edildi (15 Haziran).-1686

160 yıl Osmanlı hakimiyetinde kalan Budin Kalesi, Avusturya ordusu tarafından ele geçirildi (2 Eylül). Bu sonuç, Macaristan’ın elden çıkmasına yol açtı.-1686

Mohaç bozgunu sonucu 20 bin şehit verildi; Valpo, Posega gibi 15 kale düşmana teslim edildi (12 Ağustos).-1687

Cephedeki ordu, Sadrazam ve Serdar Sarı Süleyman Paşa’ya karşı isyan hareketi başlatıp İstanbul’a doğru yürüyüşe geçti (5 Eylül). Veziriazam, bir gemiye binerek Tuna yoluyla İstanbul’a kaçtı. Halep Beylerbeyi Siyavuş Paşa, askerin isteği üzerine serdar vekilliğine getirildi ve durum padişaha bildirildi. Asi ordu, cepheyi terk ederek Belgrad’a çekildi ve Edirne üzerine yürüdü. Bu durum üzerine, Siyavuş Paşa veziriazamlığa atandı. Azledilen Sarı Süleyman Paşa idam edildi ve kesik başı, orduyu durdurmak ve askere göstermek için gönderildi. Buna rağmen ordu, İstanbul’a doğru yürüyüşe devam etti.-1687

Atina, Venedikliler tarafından zaptedildi (25 Eylül).-1687

İstanbul önüne gelen asi ordu tarafından, av merakı yüzünden devlet işlerini yüzüstü bırakmakla suçlanan padişah IV. Mehmet tahtan indirildi (8 Kasım).-1687

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2