Takiyüddin Hayatı

OdevTest
OdevTest
Aralık 4, 2018

Takiyüddin

Takiyüddin bin Maruf
Taqi al din.jpg

Takiyüddin’in rasathanesi – III. Murat’a sunulan “Şehinşahname”‘den minyatür
Doğum 1521 Şam
Ölüm 1585 (63-64 yaşlarında)
Meslek Hezârfen, Gök bilimci, Mühendis ve Matematikçi
Milliyet Türk
Vatandaşlık Osmanlı İmparatorluğu
Dönem 16. yüzyıl

Takiyüddin bin Maruf-i  (1521 – 1585), Osmanlı Türkü hezârfen. gökbilimci, mühendis, matematikçive mekanik bilimci.

Osmanlı’nın en önemli astronomlarından olan Takiyüddin, 1526 yılında Şam’da doğmuş, Mısır ve Şam’da yetişmiştir. 1550 yılında İstanbul’a gelen Takiyüddin, 1577 yılında III. Murat’ın fermanıyla Tophane sırtlarında bir gözlemevi kurmuştur. Sinüs/tanjant hesaplarını tablolar halinde kullanıma sunmuş, 841’i Türkçe 1337 eser oluşturmuştur. Akıldışı söylentiler sonucu Tophane sırtlarındaki gözlemevi padişah (III. Murat) emriyle yıkılmıştır. Yeni bir gözlemevi ancak 300 yıl sonra kurulmuş ancak bu sefer de 31 Mart ayaklanmasına kurban gitmiştir.

Kepler’in hocası Tycho Brahe ile aynı zamanda yasamış ve yaklaşık aynı gözlemleri yapmıştır. Rasathane yıkıldığı için çalışmaları son bulmuştur. Diğer taraftan Kepler, Brahe’nin gözlemlerini kullanarak Kepler yasaları diye bilinen gezegenlerin dönüşleri ile ilgili yasaları keşfetmiştir.

Hayatı

1521 yılında Şam’da doğdu. Eğitiminden sonra Tennis kadılığına atandı. Kadılığı sırasında yaptığı gözlemler ile ün kazandı. 1571’de Mustafa Çelebi’nin ölümünden sonra II. Selim tarafından saray müneccimbaşılığına atandı. 1574 yılında Galata Kulesi’nde gözlem çalışmalarına başlamıştır. Hoca Saadettin ve Sokullu Mehmet Paşa’nın desteği ve padişah III. Murat’ın fermanıyla 1577 yılında Tophane sırtlarında Takîyüddîn’in yönetimi altında bir gözlemevi olan Takiyüddin’in Rasathanesi kurulmuştur.[4] 1580 yılında topa tutularak yıkılmıştır. Özellikle trigonometri alanındaki çalışmaları ile meşhurdur. Takiyüddin sinus, kosinus, tanjant ve kotanjantın tanımlarını vermiş, ispatlarını sergilemiş ve cetvellerini hazırlamıştır.[kaynak belirtilmeli] Ekliptik ile ekvator arasındaki 23° 27′ lik açıyı, 1 dakika 40 saniye farkla 23° 28′ 40″ şeklinde bularak o tarihte ilk kez gerçeğe en yakın ve doğru dereceyi hesaplamıştır. 

Beşiktaş’ta Dolmabahçe Sarayı’nın yerinin asıl sahibidir. Çocuğu olmadığından devlete kalmıştır.

Eserlerini muhafaza çalışmaları

Topkapı sarayında bulunan bir el yazması

Takiyüddin’e ait el yazmalarının bir kısmı Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nde bulunmaktadır. Enstitü’nün UNESCO ile (Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Organizasyonu) birlikte yürüttüğü “Memory of the World” projesi çerçevesinde, Takiyyüddin’e ait el yazmalarının da içinde bulunduğu 821 Türkçe, 414 Arapça ve 102 Farsça, toplam 1337 eser mikrofilmleri çekilerek CD- Rom üzerinde kataloglanmaktadır. Takiyüddin’in diğer eserleri başka kütüphanelerin raflarındadır.

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2