Sultan Abdülaziz Han’ın Hayatı ve Dönemi

OdevTest
OdevTest
Kasım 25, 2018

Sultan Abdülaziz Han’ın Hayatı ve Dönemi

Hamleci rûhuyla devletin inkırâzına “dur” diyebilen mazlum ve şehîd pâdişah Sultan Abdülaziz Han (1830-1876) 32. Osmanlı pâdişâhıdır.

SULTAN ABDULAZİZ KİMDİR?

Sultan Abdülaziz 8 Şubat 1830 tarihinde İstanbul’da doğdu. Babası Sultan İkinci Mahmud, annesi Pertevniyal Valide Sultan’dır. Elâ gözlü, beyaza yakın kumral tenli, sert bakışlı ve top sakallıydı.

Ağabeyi Sultan Abdülmecid’in vefatı üzerine 25 Haziran 1861 günü tahta çıktığında 31 yaşındaydı. Müsrif bir padişah olarak tanınmasına rağmen, çok sade giyinir, sarayda terlik ve entari ile dolaşırdı. Babası öldüğü zaman dokuz yaşlarındaydı. Ancak ağabeyi Sultan Abdülmecid, onun eğitimine gerektiği gibi dikkat etti.

Sultan Abdülaziz, Osmanlı donanmasına ısmarlayacağı gemilerin plânını bizzat kendisi çizmişti. Ok atmayı, ata binmeyi, avlanmayı ve özellikle güreşmeyi çok severdi. Güçlü, kuvvetli ve pehlivan yapılıydı. En iyi pehlivanlarla güreşir ve sırtlarını yere getirirdi. 4 Haziran 1876 şehid edilmiştir.

SULTAN ABDULAZİZ (1861 -1876)

“Babası Sultan 2. Mahmûd, annesi büyük hayır ve hasenât sahibi Pertevniyal Sultan’dır. 1861 yılında tahta geçti. Saltanat müddeti 14 senedir. Zekî ve hamleci bir pâ­di­şahtı. Kendisine küçük yaştan itibaren gâyet îtinâlı bir tahsîl yaptırılmıştı.

Sultan Abdülazîz’den evvel “Tanzîmat Fermânı” ile Batı hayranlığı yolu açılmış ve bu istikâmette atılan adımlar, halkın rûhunda devlete karşı ilk küskünlük tohumlarını filizlendirmeye başlamıştı. 2. Mahmûd ve halefi Abdülmecîd, Batı taklitçiliğine âlet olmuş, an’anevî ordu şeklimiz olan yeniçerilik ilgâ edilmiş, resmî cenâze merâsimleri bando-mızıkayla yapılmaya başlanmıştı. Milletin tab’ına zıt olan bu çeşitli ıslahat hareketleriyle devlet, tebaasına yabancılaşmış ve yapısını besleyen rûhâniyet ve mâneviyat dün­yasından uzaklaşmaya başlamıştı.

Halk küskündü; devlet adamları da, Batı dün­yasının gerçekleştirdiği terakkî karşısında şaşkın ve mütereddit bir hâldeydi. İslâm’ın düşmanları ise, Batı ile aramızda büyüyen terakkî mesâfesinin vebâlini, muazzez İslâm’a yüklemek için sinsi bir propaganda faâliyetine girişmişlerdi. Öyle ki, daha sonra şâir Ziyâ Paşa bu durumu, şu beyti ile ifâde edecekti:

İslâm imiş devlete pâbend-i terakkî,
Evvel yoğ idi işbu rivâyet yeni çıktı!..

“Devletin terakkîsine engel ve ayakbağı İslâm imiş(!).. Eski­den beri İslâm’ın rûhundaki dinamizm, bir terakkî âmili olarak kabûl olunurken şimdi nasıl oldu da bunun aksine böyle bir rivâ­yet ve kanaat ortaya çıktı?..”

YEGANE ÇARE AVRUPALILAŞMAK MI?

Hâlbuki Avrupa’daki terakkî, hris­ti­yanlığın veya ona dayanan usûl, erkân ve kültürün bir eseri değildi. Bu keyfiyet, Amerika’nın keşfedilmesi ve buradan büyük bir bâkir servet elde edilmesi, buharlı geminin îcâdıyla Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’ndan dolaşılması ve bu sû­ret­le baharat, ipekli kumaşlar gibi uzakdoğu mallarının Batı’ya aktarılışıyla ticâret yollarının değişmiş bulunması ve bütün bunların neticesinde Avrupa’da bir “sanayi inkılâbı”nın yaşanması gibi büsbütün başka ve sırf iktisâdî olan sebeplerin eseriydi.

Hal böyleyken, düşmanlarımız iki âlem arasındaki farkı, yanlış bir te’vîl, tefsîr ve telkîn ile bizi kendi orijinal dün­ya görüşümüzden, ictimâî nizâmımızdan, tamamen İslâmî olan hayat üslûbumuzdan ve rûhânî hayatımızdan uzaklaştırmaya başladılar. Bu yanlış yolu, bize kasten doğru gösterip terakkî için yegâne çarenin Avrupalılaşmak olduğunu telkîn ettiler. Ne hazindir ki bu telkîn, başta devrin paşaları olmak üzere pâ­di­şahları bile tesiri altına alacak kadar genişledi.

ASIRLARDIR MAĞLUBİYET GÖRMEMİŞ OSMANLI BU DÖNEMDE NASIL?

Diğer taraftan 1826 yılında yeniçeriliğin kaldırılmasıyla an’anevî ordu nizâmı bozulduğundan, iki yıl sonra Ruslar, on beş bin kişi gibi cüz’î bir kuvvetle Edirne’ye sarkabilmişlerdi. 1829 yılında Yunanistan’ın kuruluşu emr-i vâkîsi ile karşılaşılmıştı. 1832’de bir Osmanlı vâlisi olan Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın ordusu, Kütahya’ya kadar gelebilmişti ve asırlardan beri mağlûbiyet görmemiş bir devlet olan Osmanlı, bu durum karşısında Rusya’dan yardım istemek mecbûriyetinde kalmıştı. Bütün bunlar da, millî gururu rencide etmiş, vicdanlar rahatsız olmuştu.

2. Mahmûd, devrinin gâilelerinden teessüre kapılmış, verem hastalığına yakalanmıştı. Cılız, hastalıklı ve Batı karşısında âciz bir pâ­di­şahtı. Halefi Sultan Abdülmecîd de aynı Batı taklitçiliği yolunda yürümüştü.”

Kaynak: Abide Şahsiyetleri ve Müesseseleriyle OSMANLI, Osman Nuri Topbaş, Erkam Yayınları, 2013

Sultan Abdülaziz Han Özet Bilgi

Adı : Abdulaziz
Doğum tarihi : 8 Şubat 1830
Doğum yeri : İstanbul, Eyüp
Babası : II. Mahmut
Annesi : Pertevniyal Valide Sultan
Tahta çıktığı tarih : 25 Haziran 1861
Tahta çıktığında yaşı : 31 yaş, 5 ay
Saltanatının sonu : 30 Mayıs 1876
Tahttan ayrılma sebebi : Tahttan indirildi
Saltanatının süresi : 14 yıl, 11 ay
Ölüm tarihi : 4 Haziran 1876
Ölüm sebebi : İntihar
Öldüğü yer : İstanbul Ortaköy, Feriye Sarayı
Gömülü olduğu yer : İstanbul, Divanyolu, II. Mahmut Türbesi.
Devri : Yıkılış devri

Dönemin Olayları

Sultan Abdülaziz tahta çıktı (25 Haziran).-1861

Sadrazam Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa görevden alındı, yerine Ali Paşa getirildi (6 Ağustos).-1861

Piva Savaşı kazanıldı (21 Kasım).-1861

Sadrazam Ali Paşa görevden alındı, yerine Hariciye Nazırı Keçecizade Mehmet Fuat Paşa getirildi (22 Kasım).-1861

Sırplar, Belgrad Kalesi’ne saldırdılar. Muhafız Âşir Paşa, şehri bombaladı (15 Haziran).-1862

Tasvir-i Efkâr Gazetesi yayın hayatına girdi (27 Haziran).-1862

Osmanlı Devleti’nde yayımlanan ilk Türkçe bilim ve kültür dergisi olan Mecmua-i Fünun, Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye’nin yayın organı olarak Temmuz ayında yayımlandı.-1862

Piyasadaki kâğıt paralar tedavülden çekilmeye başlandı (1 Temmuz).-1862

Ömer Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu, Rieka’da Karadağ ordusunu yenilgiye uğrattı (23 Ağustos).-1862

İşkodra Barışı yapıldı (31 Ağustos).-1862

Sırbistan’daki Türk kaleleri hakkında İstanbul Protokolü imzalandı (8 Eylül).-1862

Türkiye’de ilk defa posta pulu kullanıldı.-1862

Darülfünun açıldı (14 Ocak).-1863

İstanbul’da Sultanahmet Meydanı’nda, Türkiye’nin ilk sanayi sergisi açıldı.-1863

İlki 1851’de Londra’da açılan Avrupa’daki sanayi sergilerine Osmanlılar, 28 Şubat 1863’te Sergi-i Umum-i Osmani adıyla açtıkları bir sergiyle katıldılar.-1863

Sultan Abdülaziz, Mısır seyahatine çıktı (3 Nisan).-1863

Sadrazam Yusuf Kâmil Paşa görevden alındı, yerine Keçecizade Mehmet Fuat Paşa getirildi (1 Haziran).-1863

Sadrazam Keçecizade Mehmet Fuat Paşa istifa etti (2 Kasım).-1863

Meclis-i Vâlâ Reisi Yusuf Kamil Paşa ikinci kez sadrazam oldu (5 Kasım).-1863

Eflâk ve Boğdan’ın birleşmesini tamamlayan İstanbul Protokolü imzalandı (28 Haziran).-1864

Osmanlı dönemine dair çizdiği kıyafet resimler ile tanınan ressam Arif Mehmet Paşa 28 Aralık 1865’te öldü.-1865

İstanbul Barışı imzalandı (8 Mart).-1865

İstanbul Hocapaşa’daki yangın, büyük zarara yol açtı.-1865

Jules Verne’in Ay’a Seyahat adlı romanının ilk Türkçe çevirisi yayımlandı.-1865

Beylerbeyi Sarayı yapıldı.-1865

Memleketeyn (Eflâk- Boğdan) beyliğine seçilen Aleksandr Cuza’nın görevi, Babıâli tarafından onaylandı (23 Şubat).-1866

Prusya hanedanından Prens Charles de Hohenzollern,Memleketeyn (Romanya)beyi seçildi (19 Nisan).-1866

Mısır veraset usulü değişti (28 Mayıs).-1866

Mısır valilerine “Hıdiv” unvanı verildi (2 Haziran).-1866

Sadrazam Keçecizade Mehmet Fuat Paşa görevden alındı (4 Haziran).-1866

Mütercim Rüştü Paşa sadrazam oldu (5 Haziran).-1866

Girit’te isyan çıktı. Asiler,Girit’in Yunanistan’a katıldığını ilan ettiler (2 Eylül).-1866

Girit’te yeni düzenlemeler yapmakla görevlendirilen eski sadrazam Giritli Mustafa Naili paşa, İstanbul’dan hareket etti (8 Eylül).-1866

Memleketeyn beyliğine seçilen Prusya Prenslerinden Charles de Hohenzollern’in durumu Babıâli tarafından onaylandı (26 Ekim).-1866

Muhbir Gazetesi yayın hayatına girdi (1 Ocak).-1867

Mütercim Rüştü Paşa’nın istifasıyla boşalan sadrazamlığa, Hariciye Nazırı Mehmet Emin Ali Paşa getirildi (11 Şubat).-1867

Yeni Osmanlılar Cemiyeti, Paris’te çalışmalara başladı (24 Mart).-1867

Beldrad ve diğer kaleler sırbistan’a bırakıldı (10 Nisan).-1867

Namık Kemal ve Ziya Paşa, Avrupa’ya kaçtı (17 Mayıs).-1867

Divan şairi Leskofçalı Galip öldü.-1867

Sultan Abdülaziz, Avrupa seyahatine çıktı (21 Haziran).-1867

Sultan Abdülaziz, Messina’ya geldi (25 Haziran).-1867

Sultan Abdülaziz, Napoli’ye geldi (28 Haziran).-1867

Sultan Abdülaziz, Tulon’da karaya çıktı (29 Haziran).-1867

Sultan Abdülaziz,Tulon’da karaya çıktı (29 Haziran).-1867

Sultan Abdülaziz,Paris’e geldi (30 Haziran).-1867

Sultan Abdülaziz,Paris’ten Londra’ya hareket etti (10 Temmuz).-1867

Sultan Abdülaziz,Londra’ta geldi (12 Temmuz).-1867

Sultan Abdülaziz,İstanbul’a dönüş için Londra’dan hareketetti (23 Temmuz).-1867

Sultan Abdülaziz,Brüksel’den geçti (24 Temmuz).-1867

Sultan Abdülaziz,Coblentz’de Prusya kralı ve kraliçesi tarafından karşılandı (25 Temmuz).-1867

Sultan Abdülaziz,Budapeşte’ye geldi (31 Temmuz).-1867

Sultan Abdülaziz,Vidin’e geldi (3 Ağustos).-1867

Sultan Abdülaziz,Rusçuk’a geldi (4 Ağustos)-1867

Sultan Abdülaziz,Rusçuk’tan Varna’ya hareket etti (6 Ağustos).-1867

Sultan Abdülaziz,İstanbul’a geldi (7 Ağustos).-1867

Sadrazam Ali Paşa, olağanüstü görevle Girit’e hareket etti (2 Ekim).-1867

Sadrazam Ali Paşa, Girit’e geldi (4 Ekim).-1867

Girit’te ilk ıslahat esasları ilan edildi (4 Ocak).-1868

Girit’in idari ve adli tekilatına ait yeni esaslar getirildi (15 Şubat).-1868

Sadrazam Ali Paşa, Girit’ten İstanbul’a geldi (29 Şubat).-1868

Şua-yı devlet (Danıştay) kuruldu (1 Nisan).-1868

Alman Lisesi açıldı (11 Mayıs).-1868

Son halife Abdülmecit Efendi doğdu (29 Mayıs).-1868

Ecnebilere mülkiyet hakkı verildi (9 Haziran).-1868

Galatasaray Lisesi (Mekteb-i Sultanî) açıldı (1 Eylül).-1868

Türk-Yunan siyasi ilişkileri kesildi (2 Aralık).-1868

Babıâli, Yunanistan’a ültimatom verdi (11 Aralık).-1868

Kandilli rasathanesi kuruldu.-1868

Hürriyet Gazetesi çıktı.-1868

Hariciye Nazırı Keçecizade Mehmet Fuat Paşa öldü (12 Şubat).-1869

Girit sorunu ile ilgili Paris konferansı kararları açıklandı (18 şubat).-1869

İstanbul’da altı tramvay hizmete girdi (4 Eylül).-1869

Mithat Paşa sürgüne gönderildi.-1870

Bulgar Kilisesi’nin bağımsızlığı Babıâli tarafından onaylandı (11 Mart).-1870

Beyoğlun’da yangın çıktı (5 Haziran).-1870

İlk ciddi mizah gazetesi olan Diyojen’in türkçe sayısı çıktı (24 Kasım).-1870

Basiret gazetesi yayımlandı.-1870

St. Joseph Lisesi açıldı.-1870

İstanbul Yıldız Sarayı bahçesindeki Çadır köşkü’nün yapımı tamamlandı.-1871

Karadeniz’in tarafsızlığına son veren Londra Antlaşması imzalandı (13 Mart).-1871

Sadrazam ve Hariciye Nazırı Mehmet Emin Ali Paşa öldü (7 Eylül).-1871

Bahriye Nazırı Mahmut nedim Paşa sadrazam oldu (8 Eylül).-1871

Şair, yazar Şinasi öldü (13 Eylül).-1871

Valide Camii yapıldı.-1871

Sadrazam Mehmet Emin Ali Paşa-1871

Antakya’da deprem oldu (16 nisan).-1872

Sadrazam Mahmut Nedim Paşa görevden alındı,yerine Mithat Paşa getirildi (31 Temmuz).-1872

Kuzguncuk’ta yangın çıktı (7 Ağustos).-1872

Mısır hıdivinde,dış borçlanma yetkisine ait ferman verildi (28 Eylül).-1872

Sadrazam Mithat Paşa görevden alındı,yerine Mütercim Rüştü Paşa getirildi(19 Ekim).-1872

Taaşşuk-i Talat ve Fitnat yayımlandı.-1872

Çırağan Sarayı’nın yapımı tamamlandı.-1872

İzmir Hükümet Konağı yapıldı.-1872

Sadrazam Mütercim rüştü Paşa görevden alındı, yerine Sakızlı Ahmet Esat Paşa getirildi (15 Şubat).-1873

Sadrazam Sakızlı Ahmet Esat Paşa görevden alındı, yerine Maliye Nazırı Şirvanizade Mehmet Rüştü Paşa getirildi (15 Nisan).-1873

Darüşşafaka açıldı (28 Haziran).-1873

“Vatan yahut Silistre” oyunu sahnelendi.-1873

Sadrazam Şirvanizade Mehmet Rüştü Paşa görevden alındı (13 Şubat).-1874

Serasker Hüseyin Avni Paşa sadrazam oldu (15 Şubat).-1874

Tünel, işletmeye açıldı (17 Ocak).-1875

Hersek’te isyan çıktı (13 Nisan).-1875

Sadrazam Hüseyin Avni Paşa görevden alındı (25 Nisan).-1875

Bahriye Nazırı Sakızlı Esat Paşa sadrazam oldu (26 Nisan).-1875

Sadrazam Sakızlı Esat Paşa görevden alındı, yerineŞura-yı Devlet Reisi Mahmut Nedim Paşa getirildi (26 Ağustos).-1875

Bosna-Hersek isyanı ile ilgili olarak “Andrasi Raporu” Babıâli’ye sunuldu (31 Ocak).-1876

Bulgar isyanı çıktı (2 Mayıs).-1876

Fransız ve Alman konsolosları Selânik’te öldürüldü (6 Mayıs).-1876

İstanbul’da öğrenciler, hükümete karşı gösteri yaptı (10 Mayıs).-1876

Sadrazam Mahmut Nedim Paşa görevden alındı (11 Mayıs).-1876

Mütercim Rüştü Paşa sadrazam oldu (12 Mayıs).-1876

Rusya, Avusturya ve Almanya, Babıâli’ye verilmek üzere Berlin memorandumunu hazırladılar (13 Mayıs).-1876

Sultan Abdülaziz tahttan indirildi (39 Mayıs).-1876

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2