Sultan IV. Murat’ın Hayatı ve Dönemi

OdevTest
OdevTest
Kasım 24, 2018

Sultan IV. Murat’ın Hayatı ve Dönemi

Sultan 4. Murat kimdir? Sultan 4. Murat nasıl bir eğitim dönemi geçirdi? Sultan dördüncü Murat döneminde neler yaşandı? Sultan dördüncü Murat nasıl öldü? Kısaca Sultan 4. Murat’ın hayatı…

Sultan Dördüncü Murad, 26 Temmuz 1612 tarihinde, İstanbul’da doğdu. Babası Sultan Birinci Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan’dır. Sultan Dördüncü Murad, uzun boylu, iri cüsseli, yuvarlak yüzlü ve heybetli bir padişahtı.
KISACA SULTAN IV. MURAT KİMDİR? (1623 – 1640)

Sultan Dördüncü Murad, 26 Temmuz 1612 tarihinde, İstanbul’da doğdu. Babası Sultan Birinci Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan’dır. Sultan Dördüncü Murad, uzun boylu, iri cüsseli, yuvarlak yüzlü ve heybetli bir padişahtı. Osmanlı Sultanlarının en kudretlilerinden biri olarak tarihe geçti. Son derece zeki, gözü pek, cesur, kuvvetli ve enerjik bir insandı.

Sultan Dördüncü Murad, çok iyi cirit ve ok atardı. Bu gücünü katıldığı savaşlarda da gösterdi. Din büyüklerine hürmet eder Şeyhülislâm Yahya Efendi’ye “Baba” diye hitap ederdi. İçki ve tütünü yasakladı. Gece sokağa çıkma yasağı koydu. Arapça’yı ve Batı dillerini çok iyi bilirdi. İlmi ve ilim adamlarını çok sever, fırsat buldukça ilim meclislerine gider, onları yeni çalışmalar yapmaları için teşvik ederdi. Sultan Dördüncü Murad döneminin önemli olaylarından biri de Hezarfen Ahmed Çelebi’nin kanat takarak, Galata Kulesi’nden Üsküdar’a uçmasıydı.

Sultan Dördüncü Murad, çevresinde olup bitenleri dikkatle takip eder inisiyatifini kullanmakta asla tereddüt etmezdi. Hükümdarlığının ilk yıllarında annesinin etkisinde kaldıysa da daha sonra kadınların saltanatına son verdi; hain ve hilekâr sadrazamları şiddetle cezalandırdı. Memleket meselelerini yakından takip edip, çözümler üretmeye çalıştı. On yedi yıl hükümdarlık yaptıktan sonra, henüz 28 yaşında vefat etti.

Sultan Dördüncü Murad’ın saltanatını iki devreye ayırmak mümkündür. Henüz on bir yaşında iken tahta geçtiğinden devlet işleri büyük ölçüde annesi Kösem Sultan’ın elinde yürümekteydi. Onunla birlikte olan vezirler, gözünün önünde Hafız Ahmed Paşa’yı askere parçalatmışlar, genç padişahı da korkuyla dehşete düşürmüşlerdir. Osmanlı memleketlerinde asayiş ve huzur kalmamış, zorbalar şehirleri ele geçirmişlerdi.

Delikanlılık çağında idareyi bizzat ele aldıktan sonradır ki Sultan Dördüncü Murad biraz da şiddet yolu ile bütün zorbaları sindirmiş, tekrar devlet hakimiyetini kurmuştur. Tütün yasağı bahanesiyle kahvehanelerde toplanan işsiz, güçsüz, zorba takımını kontrol altında tutmuş, şiddetli ceza ve hattâ idamlarla tekrar idarî ve adlî nizamı kurabilmiştir.

SULTAN 4. MURAT DÖNEMİ VAK’ALARI

  • Abaza Mehmed Paşa İsyanının Devamı ve 2. İsyanı
  • Bağdad’da Bekir Subaşı’nın İsyanı
  • Kapıkulu Askerlerinin İkinci Ayaklanması
  • IV. Sultan Murad’ın Duruma Hâkim Olması
  • IV. Sultan Murad’ın Âsileri Tenkili
  • Kırım Hanlığı İhtilâfı
  • Yemen ve Lübnan’daki Karışıklıklar
  • Lehistan’a Karşı Sefer Hazırlıkları
  • 1624-1634 Osmanlı – İran Savaşı
  • Hâfız Ahmed Paşa’nın Bağdad Muhâsarası
  • Hüsrev Paşa’nın Serdarlığı ve Faaliyetleri.
  • IV. Sultan Murad’ın Revan Seferi
  • Azak Kalesi, Erdel ve Arnavutluk Hâdiseleri
  • Bağdad Seferi
  • Bağdad’ın Muhâsarası ve Zaptı

SULTAN 4. MURAT ÖZET BİLGİ

Adı : IV. Murat
Doğum tarihi : 27 Temmuz 1612
Doğum yeri : İstanbul, Beylerbeyi, İstavroz bahçesindeki bir köşkte
Babası : I. Ahmet
Annesi : Mahpeyker Valide Sultan (Kösem Sultan)
Tahta çıktığı tarih : 10 Eylül 1623
Tahta çıktığında yaşı : 11 yaş, 1 ay
Saltanatının sonu : 9 Şubat 1640
Tahttan ayrılma sebebi : Ölüm
Saltanatının süresi : 16 yıl, 5 ay
Ölüm tarihi : 9 Şubat 1640
Ölüm sebebi : Siroz-Nikris (?)
Öldüğü yer : İstanbul
Gömülü olduğu yer : İstanbul, Sultanahmet, I.Ahmet türbesi.
Devri : Duraklama devri

Dönemin Olayları

II.Osman’ın kardeşlerinden en büyüğü olan Murat (IV. Murat) 12 yaşında tahta geçti (10 Eylül).-1623

Kumandan Bekir Subaşı’nın ihaneti sonucu Bağdat, İranlılara teslim edildi. Irak’ın elden çıkması, Türk- İran savaşının başlamasına neden oldu (11-12 Ocak).-1624

Kemankeş Kara Ali Paşa idam edildi; Çerkez Mehmet Paşa sadrazamlığa getirildi (3 Nisan).-1624

Kırım’da çıkan isyan nedeniyle Kazaklar, Yeniköy ve Sarıyer’deki dükkanları yağmalayarak yakıp yıktılar (20 Temmuz).-1624

Kayseri civarındaki Karasu Muharebesi’nde asi Abaza Paşa kuvvetleri mağlûp edildi (5 Eylül).-1624

Balıkesir ve Aydın yörelerindeki Cennetoğlu isyanı bastırıldı.-1624

Veziriazam Çerkez Mehmet Paşa’nın ölümü (28 Ocak) üzerine, aynı göreve, Diyarbakır Beylerbeyi Müezzinzade Hafız Ahmet Paşa getirildi (8 Şubat).-1625

Karaharman Savaşı (Ekim).-1625

Bağdat’ı kuşatan (13 Kasım) Hafız Ahmet Paşa, sekiz ay süren bir kuşatmadan sonra şehri ve kaleyi alamayarak İstanbul’a döndü.-1625

Hafız Ahmet Paşa azledilip bu göreve eski veziriazamlardan Halil Paşa getirildi (1 Aralık).-1626

Yeni veziriazam Halil Paşa, Abaza Paşa isyanını bastırmak üzere İstanbul’dan Üsküdar’a geçti (4 Aralık).-1626

Ahıska’yı İran kuşatmasından kurtarmak için gönderilen Anadolu Beylerbeyi Dişlenk Hüseyin Paşa, asi Abaza Paşa kuvvetlerine yenildi (17 Ağustos).-1627

41 gün süren neticesiz bir kuşatmadan sonra ordu, Erzurum’dan Tokat’a hareket etti (25 Kasım).-1627

Abaza Paşa’ya karşı başarısızlığı ve Erzurum seferinin adeta bir faciaya dönüşmesi sonucu, Veziriazam Halil Paşa azledilip, yerine Hüsrev Paşa ikinci kez sadrazamlığa getirildi (6 Nisan).-1628

En büyük Osmanlı yazarlarından Veysi, Üsküp’te öldü (15 Ağustos).-1628

Veziriazam Hüsrev Paşa, Erzurum’u ikinci kez kuşattı (5-6 Eylül).-1628

II. Osman’ın (Genç Osman) kan davasını güderek altı yıldır Anadolu’da isyan halinde bulunan Erzurum Beylerbeyi Abaza Mehmet Paşa, affedilmek şartıyla teslim oldu (22 Eylül).-1628

Mutasavvıf , şair Şeyh Aziz Mahmut Hüdai Efendi, İstanbul’da öldü (3 Ekim).-1628

Veziriazam Hüsrev Paşa, asi Abaza Paşa ile beraber Erzurum’dan İstanbul’a döndü (9 Aralık).-1628

Hemedan ve Bağdat seferine çıkan Veziriazam Hüsrev Paşa, İstanbul’dan hareket etti (10 Haziran).-1629

Musul’dan hareket eden Osmanlı ordusu (28 Ocak), Kerkük sancağının eski merkezi Gülanber Kalesi’nin yapımını başlattı (16 Mart); kalenin yapımı 50 günde tamamlandı (4 Mayıs).-1630

Mihriban Savaşı (5 Mayıs).-1630

Osmanlı ordusu, Nihavend civarındaki Çemhal ovasında İran ordusunu yendi. Bu savaşta Loristan hakimi Hüseyin Han kaçarak canını zor kurtardı (14 Temmuz).-1630

Bağdat, ikinci kez kuşatıldı (5-6 Ekim). 39 gün süren kuşatma, bir sonuç alınamadan kaldırıldı (14 Kasım).-1630

Ardı ardına yapılan savaşlar sonucu yorulan askerler ayaklandı; bunun üzerine Hüsrev Paşa, Bağdat seferini erteledi (6 Eylül).-1631

Bağdat başarısızlığından dolayı Hüsrev Paşa azledilerek yerine eski veziriazam Müezzinzade Hafız Ahmet Paşa getirildi (25 Ekim).-1631

Osmanlı siyaset kuramcısı Koçi Bey, IV. Murat’a toplumsal bunalımların nedenlerini açıklayan risalesini sundu.-1631

Topkapı Sarayı’na hücum edip IV. Murat’ı tehdit eden zorbalar, Veziriazam Müezzinzade Hafız Ahmet Paşa’yı linç ettiler.Bu olaydan sonra ikinci vezir Topal Recep Paşa veziriazam oldu (11 Mart).-1632

Tokat’ta boğdurulan Veziriazam Hüsrev Paşa’nın idamına kanıt olmak üzere kesik başı İstanbul’a getirildi (11 Mart).-1632

Zorbalarla işbirliği yapan Topal Recep Paşa idam edildi, Tabanıyassı Mehmet Paşa veziriazam oldu (18 Mayıs).-1632

Devlet idaresini bizzat eline alan IV. Murat, Yeniçeri ve sipahi ocaklarını sindirerek zorbaların hakimiyetine son verdi (8 Haziran).-1632

Balıkesir taraflarında büyük bir isyan çıkaran İlyas Paşa, teslim alınıp İstanbul’a getirildi ve affedildiği halde idam edildi (Ağustos).-1632

İstanbul’da çıkan büyük yangında şehrin beşte biri kül oldu (2 Eylül).-1633

Kahvehaneler kapatıldı ve tütün yasağı getirildi (16 Eylül).-1633

Van Kalesi, Safevi (İran) kuşatmasından kurtarıldı (15 Ekim).-1633

IV. Murat, bozulmaya başlayan İlmiyye sınıfını düzeltmeye karar verdi. Şeyhülislâm Ahizade Hüseyin Efendi, bir iftiraya kurban gidip öldürüldü (7 Ocak).-1634

Lehistan Kazaklarının, barış antlaşmasına rağmen yaptıkları akınlardan dolayı IV. Murat, sefere çıkmak üzere İstanbul’dan hareket etti (8 Nisan).-1634

Lehistan hükümetinin, Osmanlı şartlarını kabul etmeye karar verdiği hakkındaki haber üzerine IV. Murat, seferden vazgeçti ve Edirne’den yola çıkıp (27 Temmuz) İstanbul’a döndü (5 Ağustos).-1634

IV. Murat, İstanbul’a döner dönmez içki yasağı koyup meyhaneleri yıktırdı (5 Ağustos).-1634

Abaza Mehmet Paşa, Rumlarla Ermeniler arasında çıkan bir anlaşmazlıkta Ermenilerden rüşvet aldığı iddiasıyla idam edildi (23-24 Ağustos).-1634

Osmanlılarla Lehistan arasında barış antlaşması yapıldı (Eylül).-1634

Türk şiirinin usta adlarından Nef’i, yazdığı hicivler yüzünden IV. Murat’ın emriyle boğduruldu (27 Ocak).-1635

IV. Murat, zorbalardan başka, valilerle kadıları da eğitmek ve onlara gözdağı vermek amacıyla birçok kişiyi idam ettirdi (2 Temmuz).-1635

Erivan Kalesi kuşatıldı (28-29 Temmuz);kuşatmanın 12. günü kale teslim alındı (8 Ağustos).-1635

IV. Murat, Erivan‘dan Tebriz üzerine hareket etti (20 Ağustos).-1635

I. Ahmet’in oğullarından ve IV. Murat’ın kardeşlerinden Şehzade Bayezid ile Şehzade Süleyman, İstanbul’da idam edildi (26-27 Ağustos).-1635

Tebriz’e doğru ilerleyen IV. Murat, Hoy şehrine girdi (1 Eylül);daha sonra Tebriz altıncı kez işgal edildi (11 Eylül).-1635

IV. Murat, “Revan Fatihi’’ olarak parlak bir törenle İstanbul’a döndü (27 Aralık).-1635

Erivan Kalesi, yardım gelmeyişi ve hava şartlarının kötü olması nedeniyle İranlılar tarafından geri alındı (1 Nisan).-1636

Mihriban Savaşı’nda Şam Valisi Küçük Ahmet Paşa şehit oldu (1 Kasım).-1636

Salonta Savaşı (3 Ekim).-1636

Erivan Kalesi’ne yardım yetiştiremeyen Veziriazam Tabanıyassı Mehmet Paşa, görevden alınarak yerine Bayram Paşa getirildi (2 Şubat).-1637

Doğu seferine çıkan yeni Veziriazam Bayram Paşa, İstanbul’dan hareket etti (7 Nisan).-1637

Kırım’daki karışıklıklar yüzünden yardımsız kalan Azak Kalesi, Kazaklar tarafından zaptedildi (5 Temmuz).-1637

IV. Murat’ın kardeşlerinden Şehzade Kasım idam edildi (17 Şubat).-1638

Bağdat seferine çıkan IV. Murat, İstanbul’dan hareket etti (8 Nisan).-1638

Veziriazam Bayram Paşa, Bilecik’e yakın Cüllab’da öldü (26 Ağustos).-1638

Bağdat Kalesi kuşatıldı (15-16 Kasım).-1638

Bağdat’ta altı gün süren şiddetli çatışmalar başladı (19 Aralık).-1638

Veziriazam Tayyar Mehmet Paşa’nın şehit olması üzerine Kaptan-ı Derya Kemankeş Kara Mustafa Paşa veziriazamlığa getirildi (23 Aralık).-1638

Bağdat, teslim alındı (24 Aralık).-1638

IV. Murat, Irak’ta Şiîliğe karşı Sünnîlik abidesi demek olan İmam-ı Azam Türbesi’ni ziyaret edip orduyu kutladı (26 Aralık).-1638

Yeniçeri Ağası Küçük Hasan Ağa, Bağdat valiliğine atandı (27 Aralık).-1638

IV. Murat’ın isteği üzerine Bağdat seferi anısına İstanbul’da Topkapı Sarayı içinde Bağdat Köşkü yaptırıldı.-1639

Türkiye’nin İran, Irak ve Ermenistan sınırlarını belirleyen Kasr-ı Şirin Antlaşması imzalandı (17 Mayıs).-1639

IV. Murat, 17 yıl saltanat sürdükten sonra 28 yaşında öldü (8-9 Şubat gecesi).-1640

LGS SINAVINA KALAN SÜRE
6 HAZİRAN 2021
UA-110949892-2